Anti-Hitler koalisiyası (ing. Allies of World War II) — İkinci Dünya müharibəsi zamanı (1939–45) təcavüzkar dövlətlər olan Almaniya, İtaliya, Yaponiya və onların tərəfdarlarına qarşı yaradılan hərbi-siyasi ittifaq.
![image](https://www.wikimedia.az-az.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraW1lZGlhLmF6LWF6Lm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh5THpJeEwwMWhjRjl2Wmw5d1lYSjBhV05wY0dGdWRITmZhVzVmVjI5eWJHUmZWMkZ5WDBsSkxuQnVaeTh6TkRCd2VDMU5ZWEJmYjJaZmNHRnlkR2xqYVhCaGJuUnpYMmx1WDFkdmNteGtYMWRoY2w5SlNTNXdibWM9LnBuZw==.png)
Pörl-Harbora hücumdan sonra müharibəyə qoşulmuş müttəfiqlər
Berlin-Roma-Tokio oxu
Neytral qüvvələr
Tarixi
Faşist Almaniyası, İtaliya və Yaponiya 1940-cı il sentyabrın 27-də öz aralarında bağladıqları Üçlər paktına görə dünyanı iştirakçı ölkələr arasında bölüşdürməyi nəzərdə tuturdular. 1945-ci ilin sentyabrında 56 dövlətin daxil olduğu anti-Hitler koalisiyasının əsas üzvləri Böyük Britaniya, ABŞ, SSRİ olmuşdur. Fransa ilə Çində anti-Hitler koalisiyasına daxil idilər. Müharibənin sonunadək ona 50-dən çox dövlət (Polşa, Çexoslovakiya, Yuqoslaviya, Kanada, Hindistan və s.) qoşulmuşdu. 1941-ci il iyunun 22-də Böyük Britaniyanın baş naziri Vinston Çörçill, iyunun 24-də isə ABŞ prezidenti Franklin Ruzvelt Almaniyaya qarşı müharibədə SSRİ-ni müdafiə edəcəkləri barədə bəyanat verdilər. Anti-Hitler koalisiyasının diplomatik və hüquqi cəhətdən təşəkkülü mürəkkəb yol keçmişdi. 1941-ci il iyulun 12-də Moskvada SSRİ ilə İngiltərə arasında Almaniyaya qarşı müharibədə birgə fəaliyyət barədə saziş imzalandı. Daha sonra 1941-ci il sentyabrın 29-u – oktyabrın 1-də Moskvada 3 dövlətin (SSRİ, ABŞ, İngiltərə) konfransı oldu. Konfransda ABŞ və İngiltərənin SSRİ-yə hərbi yardımı barədə protokol imzalandı. 1942-ci il yanvarın 1-də (ABŞ rəsmən müharibəyə qoşulduqdan sonra) Vaşinqtonda iyirmi altı dövlətin bəyənnaməsi (1942) imzalandı. Tehran konfransı (1943) anti-Hitler koalisiyasının inkişafında mühüm hadisə oldu. Bu konfransda qərb dövlətləri 1944-ci ilin may ayında 2-ci cəbhəni açacaqlarını vəd etdilər. SSRİ hökuməti Almaniya məğlub edildikdən sonra Yaponiyaya qarşı müharibəyə başlamağı öhdəsinə götürdü. Müharibədən sonra əməkdaşlıq haqqında, həmçinin Polşanın sərhədləri barədə deklarasiyalar qəbul edildi. 1944-ci il iyunun 6-da qərb müttəfiqlərinin Normandiyaya desant çıxarmasından sonra hərbi əməkdaşlıq genişləndirildi. 1943–45-ci illərdə İngiltərə, Amerika və Almaniya arasındakı gizli danışıqlar nəticəsində anti-Hitler koalisiya daxilində münasibətlərin kəskinləşməsinə baxmayaraq, Krım konfransında (1945) müharibədən sonrakı vəziyyət barədə müzakirələr aparıldı. San-Fransisko konfransında (1945) BMT-nin nizamnaməsi qəbul edildi. Potsdam konfransında (1945) müharibədən sonrakı Almaniyanın idarəedilmə prinsipləri razılaşdırıldı. 1945-ci il may ayının 8-də Almaniyanın kapitulyasiyası haqqında aktı qəbul etdikdən sonra anti-Hitler koalisiya Almaniyanı idarə etməyə başladı. Antihitelr koalisiya tərəfindən yaradılmış beynəlxalq tribunal hərbi cinayətkarların məhkəməsinə başladı. 1945-ci ilin yazında SSRİ ilə qərb dövlətləri arasında ziddiyətlər artdı. Buna baxmayaraq SSRİ 1945-ci il avqustun 9-da öhdəliyini yerinə yetirərək Yaponiyaya müharibə elan etdi və onun Kvantun ordusunu darmadağın etdi. 1947-ci ilin 2-ci yarısında «soyuq müharibə» nəticəsində anti-Hitler koalisiyasının fəaliyyəti dayandırıldı.
Üzvlər
Polşanın işğalından sonra
Polşa - 1 sentyabr 1939
Avstraliya - 3 sentyabr 1939
Birləşmiş Krallıq - 3 sentyabr 1939
Britaniya Hindistanı: 3 sentyabr 1939
Fransa - 3 sentyabr 1939
Yeni Zelandiya - 3 sentyabr 1939
Nepal - 4 sentyabr 1939
CAR - 6 sentyabr 1939
Kanada - 10 senytabr 1939
Danimarka - aprel 1940
Qəribə müharibədən sonra
Norveç - 9 aprel 1940
Belçika - 10 may 1940
Lüksemburq - 10 may 1940
Niderland - 10 may 1940
Yunanıstan - 28 oktyabr 1940
Yuqoslaviya - 6 aprel 1941
Barbarossa əməliyyatından sonra
Pyörl-Harbora hücumundan sonra
ABŞ - 7 dekabr 1941
Filippin - 8 dekabr 1941
Panama - 7 dekabr 1941
Kosta-Rika - 8 dekabr 1941
Dominikan Respublikası - 8 dekabr 1941
Salvador - 8 dekabr 1941
Haiti - 8 dekabr 1941
Honduras - 8 dekabr 1941
Nikaraqua - 8 dekabr 1941
ÇXR - 9 dekabr 1941
Qvatemala - 9 dekabr 1941
Kuba - 9 dekabr 1941
Birləşmiş Millətlərin deklarasiyasından sonra
Meksika - 22 may 1942
Braziliya - 22 avqust 1942
Efiopiya - 14 dekabr 1942
Boliviya - 7 aprel 1943
Kolumbiya - 26 iyul 1943
İran - 9 sentyabr 1943
Liberiya - 27 yanvar 1944
Peru - 12 fevral 1944
Normandiya əməliyyatından sonra
Rumıniya - 23 avqust 1944
Bolqarıstan - 8 sentyabr 1944
Tailand - 1944
San-Marino - 21 sentyabr 1944
Macarıstan - 20 yanvar 1945
Ekvador - 2 fevral 1945
Paraqvay - 7 fevral 1945
Uruqvay - 15 fevral 1945
Venesuela - 15 fevral 1945
Türkiyə - 23 fevral 1945
Misir - 24 fevral 1945
Livan - 24 fevral 1945
Suriya - 27 fevral 1945
Səudiyyə Ərəbistanı - 1 mart 1945
Argentina - 3 mart 1945
Finlandiya - 27 mart 1945
Çili - 11 aprel 1945
İstinadlar
- Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 539. ISBN .
- Weinberg, Gerhard L. (2005) A World at Arms: A Global History of World War II (2nd ed.). Cambridge University Press. pp. 6.
- Morgan, Kenneth. Australia: A Very Short Introduction. Oxford: Oxford University Press. 2012. 89. ISBN . 2016-11-10 tarixində . İstifadə tarixi: 2015-05-06.
- "1939: Britain and France declare war on Germany". BBC. 6 April 2008 tarixində . İstifadə tarixi: 17 February 2015.
- Connelly, Mark. The IRA on Film and Television: A History. McFarland. 2012. 68. ISBN . 2016-11-10 tarixində . İstifadə tarixi: 2015-05-06.
- Weinberg, Gerhard L. A World at Arms: A Global History of World War II. Cambridge University Press. 2005. 65. ISBN . 2018-11-06 tarixində . İstifadə tarixi: 2015-05-06.
- 'New Zealand declares war on Germany', URL: http://www.nzhistory.net.nz/new-zealand-declares-war-on-germany 2016-11-12 at the Wayback Machine, (Ministry for Culture and Heritage), updated 14-Oct-2014
- Selley, Ron; Cocks, Kerrin. I Won't Be Home Next Summer: Flight Lieutenant R.N. Selley DFC (1917Ð1941). Pinetown: 30 Degrees South Publishers. 2014. 89. ISBN . 2018-11-06 tarixində . İstifadə tarixi: 2015-05-06.
- Martin, Chris. World War II: The Book of Lists. Stroud: The History Press. 2011. 8–11. ISBN . 2018-11-06 tarixində . İstifadə tarixi: 2015-05-06.
- Kluckhohn, Frank L. "U.S. Declares War, Pacific Battle Widens". The New York Times. 8 December 1941: 1. 9 February 2018 tarixində . İstifadə tarixi: 6 May 2015.
- Dear and Foot, Oxford Companion to World War II pp 878-9
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Anti Hitler koalisiyasi ing Allies of World War II Ikinci Dunya muharibesi zamani 1939 45 tecavuzkar dovletler olan Almaniya Italiya Yaponiya ve onlarin terefdarlarina qarsi yaradilan herbi siyasi ittifaq Anti Hitler koalisiyasi Porl Harbora hucumdan sonra muharibeye qosulmus muttefiqler Berlin Roma Tokio oxu Neytral quvvelerTarixiFasist Almaniyasi Italiya ve Yaponiya 1940 ci il sentyabrin 27 de oz aralarinda bagladiqlari Ucler paktina gore dunyani istirakci olkeler arasinda bolusdurmeyi nezerde tuturdular 1945 ci ilin sentyabrinda 56 dovletin daxil oldugu anti Hitler koalisiyasinin esas uzvleri Boyuk Britaniya ABS SSRI olmusdur Fransa ile Cinde anti Hitler koalisiyasina daxil idiler Muharibenin sonunadek ona 50 den cox dovlet Polsa Cexoslovakiya Yuqoslaviya Kanada Hindistan ve s qosulmusdu 1941 ci il iyunun 22 de Boyuk Britaniyanin bas naziri Vinston Corcill iyunun 24 de ise ABS prezidenti Franklin Ruzvelt Almaniyaya qarsi muharibede SSRI ni mudafie edecekleri barede beyanat verdiler Anti Hitler koalisiyasinin diplomatik ve huquqi cehetden tesekkulu murekkeb yol kecmisdi 1941 ci il iyulun 12 de Moskvada SSRI ile Ingiltere arasinda Almaniyaya qarsi muharibede birge fealiyyet barede sazis imzalandi Daha sonra 1941 ci il sentyabrin 29 u oktyabrin 1 de Moskvada 3 dovletin SSRI ABS Ingiltere konfransi oldu Konfransda ABS ve Ingilterenin SSRI ye herbi yardimi barede protokol imzalandi 1942 ci il yanvarin 1 de ABS resmen muharibeye qosulduqdan sonra Vasinqtonda iyirmi alti dovletin beyennamesi 1942 imzalandi Tehran konfransi 1943 anti Hitler koalisiyasinin inkisafinda muhum hadise oldu Bu konfransda qerb dovletleri 1944 ci ilin may ayinda 2 ci cebheni acacaqlarini ved etdiler SSRI hokumeti Almaniya meglub edildikden sonra Yaponiyaya qarsi muharibeye baslamagi ohdesine goturdu Muharibeden sonra emekdasliq haqqinda hemcinin Polsanin serhedleri barede deklarasiyalar qebul edildi 1944 ci il iyunun 6 da qerb muttefiqlerinin Normandiyaya desant cixarmasindan sonra herbi emekdasliq genislendirildi 1943 45 ci illerde Ingiltere Amerika ve Almaniya arasindaki gizli danisiqlar neticesinde anti Hitler koalisiya daxilinde munasibetlerin keskinlesmesine baxmayaraq Krim konfransinda 1945 muharibeden sonraki veziyyet barede muzakireler aparildi San Fransisko konfransinda 1945 BMT nin nizamnamesi qebul edildi Potsdam konfransinda 1945 muharibeden sonraki Almaniyanin idareedilme prinsipleri razilasdirildi 1945 ci il may ayinin 8 de Almaniyanin kapitulyasiyasi haqqinda akti qebul etdikden sonra anti Hitler koalisiya Almaniyani idare etmeye basladi Antihitelr koalisiya terefinden yaradilmis beynelxalq tribunal herbi cinayetkarlarin mehkemesine basladi 1945 ci ilin yazinda SSRI ile qerb dovletleri arasinda ziddiyetler artdi Buna baxmayaraq SSRI 1945 ci il avqustun 9 da ohdeliyini yerine yetirerek Yaponiyaya muharibe elan etdi ve onun Kvantun ordusunu darmadagin etdi 1947 ci ilin 2 ci yarisinda soyuq muharibe neticesinde anti Hitler koalisiyasinin fealiyyeti dayandirildi UzvlerPolsanin isgalindan sonra Polsa 1 sentyabr 1939 Avstraliya 3 sentyabr 1939 Birlesmis Kralliq 3 sentyabr 1939Britaniya Hindistani 3 sentyabr 1939 Fransa 3 sentyabr 1939 Yeni Zelandiya 3 sentyabr 1939 Nepal 4 sentyabr 1939 CAR 6 sentyabr 1939 Kanada 10 senytabr 1939 Danimarka aprel 1940 Qeribe muharibeden sonra Norvec 9 aprel 1940 Belcika 10 may 1940 Luksemburq 10 may 1940 Niderland 10 may 1940 Yunanistan 28 oktyabr 1940 Yuqoslaviya 6 aprel 1941 Barbarossa emeliyyatindan sonra SSRI 22 iyun 1941 USR 22 iyun 1941 BSR 22 iyun 1941 Pyorl Harbora hucumundan sonra ABS 7 dekabr 1941 Filippin 8 dekabr 1941 Panama 7 dekabr 1941 Kosta Rika 8 dekabr 1941 Dominikan Respublikasi 8 dekabr 1941 Salvador 8 dekabr 1941 Haiti 8 dekabr 1941 Honduras 8 dekabr 1941 Nikaraqua 8 dekabr 1941 CXR 9 dekabr 1941 Qvatemala 9 dekabr 1941 Kuba 9 dekabr 1941 Birlesmis Milletlerin deklarasiyasindan sonra Meksika 22 may 1942 Braziliya 22 avqust 1942 Efiopiya 14 dekabr 1942 Boliviya 7 aprel 1943 Kolumbiya 26 iyul 1943 Iran 9 sentyabr 1943 Liberiya 27 yanvar 1944 Peru 12 fevral 1944 Normandiya emeliyyatindan sonra Ruminiya 23 avqust 1944 Bolqaristan 8 sentyabr 1944 Tailand 1944 San Marino 21 sentyabr 1944 Macaristan 20 yanvar 1945 Ekvador 2 fevral 1945 Paraqvay 7 fevral 1945 Uruqvay 15 fevral 1945 Venesuela 15 fevral 1945 Turkiye 23 fevral 1945 Misir 24 fevral 1945 Livan 24 fevral 1945 Suriya 27 fevral 1945 Seudiyye Erebistani 1 mart 1945 Argentina 3 mart 1945 Finlandiya 27 mart 1945 Cili 11 aprel 1945IstinadlarAzerbaycan Milli Ensiklopediyasi 25 cildde 1 ci cild A Argelander 25 000 nus Baki Azerbaycan Milli Ensiklopediyasi Elmi Merkezi 2009 seh 539 ISBN 978 9952 441 02 4 Weinberg Gerhard L 2005 A World at Arms A Global History of World War II 2nd ed Cambridge University Press pp 6 Morgan Kenneth Australia A Very Short Introduction Oxford Oxford University Press 2012 89 ISBN 9780199589937 2016 11 10 tarixinde Istifade tarixi 2015 05 06 1939 Britain and France declare war on Germany BBC 6 April 2008 tarixinde Istifade tarixi 17 February 2015 Connelly Mark The IRA on Film and Television A History McFarland 2012 68 ISBN 9780786489619 2016 11 10 tarixinde Istifade tarixi 2015 05 06 Weinberg Gerhard L A World at Arms A Global History of World War II Cambridge University Press 2005 65 ISBN 9780521618267 2018 11 06 tarixinde Istifade tarixi 2015 05 06 New Zealand declares war on Germany URL http www nzhistory net nz new zealand declares war on germany 2016 11 12 at the Wayback Machine Ministry for Culture and Heritage updated 14 Oct 2014 Selley Ron Cocks Kerrin I Won t Be Home Next Summer Flight Lieutenant R N Selley DFC 1917D1941 Pinetown 30 Degrees South Publishers 2014 89 ISBN 9781928211198 2018 11 06 tarixinde Istifade tarixi 2015 05 06 Martin Chris World War II The Book of Lists Stroud The History Press 2011 8 11 ISBN 9780752467047 2018 11 06 tarixinde Istifade tarixi 2015 05 06 Kluckhohn Frank L U S Declares War Pacific Battle Widens The New York Times 8 December 1941 1 9 February 2018 tarixinde Istifade tarixi 6 May 2015 Dear and Foot Oxford Companion to World War II pp 878 9