Əbu Bəkr əl-Xəssaf (ərəb. أبوبكر الخصاف) və ya Əbu Bəkr Əhməd ibn Ömər ibn Muheyr əl-Xəssaf əş-Şeybani (I minillik – 875, Bağdad) — Hənəfi məzhəbinin müctəhidi. Fəqih.
Əbu Bəkr əl-Xəssaf | |
---|---|
ərəb. الخصّاف | |
Doğum tarixi | təq. 797 |
Vəfat tarixi | |
Vəfat yeri | Bağdad, Abbasilər |
Elm sahəsi | fiqh |
Bioqrafiyası
Doğum tarixi dəqiq bilinməsə də 797-ci ildə dünyaya gəldiyi güman edilir. Pinəçi olduğu üçün ləqəbi "Xəssaf"dır. Həsən ibn Ziyadın tələbəsi olan atası Ömər ibn Muheyrdən fiqh öyrənmişdir. Əbu Asim ən-Nəbil, Müsəddəd ibn Müsərhəd, Abdullah ibn Məsləmə əl-Qanəbi, Vaqidi, Əbu Bəkr ibn Əbu Şeybə, Əli ibn Mədini, Əbu Nueym Fəzl ibn Dukeyn, Vəhb ibn Cərir və Əbu Davud ət-Təyalisi kimi alimlərdən hədis rəvayət etmişdir. Abbasi xəlifəsi Mötəz-Billah dövründə bir müddət qazılıq etmişdir. Möhtədi-Billahın da rəğbətini qazanmış və onun adından xərac haqqında əsər yazmışdır. Mötədinin ölümündən sonra Xəssafın evi talan edilmiş, əsərləri yoxa çıxmışdır. Bundan sonra o, özünü təcrid etmiş, ibadətlə məşğul olmuşdur. 875-ci ildə Bağdadda vəfat etmişdir.
Dəyərləndirmə
O, dövrünün və özündən sonrakı dövrün İraq fiqh məktəbinin görkəmli nümayəndələrindən olmuşdur. Xəssaf Əbu Hənifə və onun tələbələrinin fikirlərini dəyərləndirərək onlar arasında seçim etmiş, həmçinin bu imamlardan rəvayət olmayan məsələlərdə özü ictihad etmişdir. Bu səbəbdən Halvani ondan böyük bir alim kimi bəhs etmiş, Kamalpaşazadə isə onu bu mövzuda müctəhidlərdən saymışdır.
Əsərləri
Xəssaf məzhəb fiqhi ilə bağlı ümumi kitablar əvəzinə konkret fiqhi mövzularda əsərlər yazmışdır. Öz sahəsinin ilk əsərlərindən olan bu əsərlər Hənəfi ədəbiyyatının formalaşmasına böyük rol oynamışdır. O əsərləri bunlardır:
- Ədəbul-qazı. Hənəfi məzhəbində mühakimə metodu haqqında dövrümüzə gəlib çatan ilk əsərdir. Haqqında ondan çox şərh yazılmışdır.
- Əhkamul-vəqf (Əhkamul-əvqaf) (Qahirə hicri 1322).
- Kitabul-Hiyəl. Bəzi yasaq feillərin, forma baxımından hüquqa uyğun davranışlar vasitəsilə həyata keçirilməsi haqqındadır.
- Kitabun-Nəfəqat. "Sədruşşəhid"in şərhiylə birlikdə nəşr olunmuşdur.
- Kitabur-Riza. Süd qardaşlığı mövzusunda yazılmışdır. Məlum olan yeganə nüsxəsi Murad Molla Kitabxanasında saxlanılır.
Xəssafın mənbələrdə adı çəkilən digər əsərləri bunlardır:
- əş-Şürutul-kəbir,
- Əş-Şürutus-sağir,
- Əl-Məhadirr vəs-sicillət,
- Kitabul-İqalə,
- Kitabul-Xərac,
- Əl-Mənasik,
- Kitabul-Əsir və əhkamuhü,
- Kitabu əril-Kəbə vəl-məscid vəl-qəbr,
- Kitabul-Vəsayə,
- Kitabu İqraril-vərəsə bazuhum li-baz.
İstinadlar
- الزركلي خ. ا. الأعلام (ərəb.): قاموس تراجم لأشهر الرجال والنساء من العرب والمستعربين والمستشرقين. 15 بيروت: دار العلم للملايين, 2002. C. 1. S. 185.
- TDV. İslam Ansiklopedisi, cild XVI (türk). İstanbul. 1997. 395.
- Katib, Çələbi. Kəşfüz-zunun, cild I (ərəb). 46–47.
- Sezgin, Fuad. Geschichte des arabischen Schrifttums, cild I (alman). Leyden. 1967. 437–438.
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Ebu Bekr el Xessaf ereb أبوبكر الخصاف ve ya Ebu Bekr Ehmed ibn Omer ibn Muheyr el Xessaf es Seybani I minillik 875 Bagdad Henefi mezhebinin muctehidi Feqih Ebu Bekr el Xessafereb الخص افDogum tarixi teq 797Vefat tarixi 875Vefat yeri Bagdad AbbasilerElm sahesi fiqhBioqrafiyasiDogum tarixi deqiq bilinmese de 797 ci ilde dunyaya geldiyi guman edilir Pineci oldugu ucun leqebi Xessaf dir Hesen ibn Ziyadin telebesi olan atasi Omer ibn Muheyrden fiqh oyrenmisdir Ebu Asim en Nebil Musedded ibn Muserhed Abdullah ibn Mesleme el Qanebi Vaqidi Ebu Bekr ibn Ebu Seybe Eli ibn Medini Ebu Nueym Fezl ibn Dukeyn Vehb ibn Cerir ve Ebu Davud et Teyalisi kimi alimlerden hedis revayet etmisdir Abbasi xelifesi Motez Billah dovrunde bir muddet qaziliq etmisdir Mohtedi Billahin da regbetini qazanmis ve onun adindan xerac haqqinda eser yazmisdir Motedinin olumunden sonra Xessafin evi talan edilmis eserleri yoxa cixmisdir Bundan sonra o ozunu tecrid etmis ibadetle mesgul olmusdur 875 ci ilde Bagdadda vefat etmisdir DeyerlendirmeO dovrunun ve ozunden sonraki dovrun Iraq fiqh mektebinin gorkemli numayendelerinden olmusdur Xessaf Ebu Henife ve onun telebelerinin fikirlerini deyerlendirerek onlar arasinda secim etmis hemcinin bu imamlardan revayet olmayan meselelerde ozu ictihad etmisdir Bu sebebden Halvani ondan boyuk bir alim kimi behs etmis Kamalpasazade ise onu bu movzuda muctehidlerden saymisdir EserleriXessaf mezheb fiqhi ile bagli umumi kitablar evezine konkret fiqhi movzularda eserler yazmisdir Oz sahesinin ilk eserlerinden olan bu eserler Henefi edebiyyatinin formalasmasina boyuk rol oynamisdir O eserleri bunlardir Edebul qazi Henefi mezhebinde muhakime metodu haqqinda dovrumuze gelib catan ilk eserdir Haqqinda ondan cox serh yazilmisdir Ehkamul veqf Ehkamul evqaf Qahire hicri 1322 Kitabul Hiyel Bezi yasaq feillerin forma baximindan huquqa uygun davranislar vasitesile heyata kecirilmesi haqqindadir Kitabun Nefeqat Sedrussehid in serhiyle birlikde nesr olunmusdur Kitabur Riza Sud qardasligi movzusunda yazilmisdir Melum olan yegane nusxesi Murad Molla Kitabxanasinda saxlanilir Xessafin menbelerde adi cekilen diger eserleri bunlardir es Surutul kebir Es Surutus sagir El Mehadirr ves sicillet Kitabul Iqale Kitabul Xerac El Menasik Kitabul Esir ve ehkamuhu Kitabu eril Kebe vel mescid vel qebr Kitabul Vesaye Kitabu Iqraril verese bazuhum li baz Istinadlarالزركلي خ ا الأعلام ereb قاموس تراجم لأشهر الرجال والنساء من العرب والمستعربين والمستشرقين 15 بيروت دار العلم للملايين 2002 C 1 S 185 TDV Islam Ansiklopedisi cild XVI turk Istanbul 1997 395 Katib Celebi Kesfuz zunun cild I ereb 46 47 Sezgin Fuad Geschichte des arabischen Schrifttums cild I alman Leyden 1967 437 438