David Menaxemoviç Baazov (ivr. דוד באזוב, 1883, Sxinval, Tiflis quberniyası – 1947) — ravvin, ictimai xadim, XX əsrin I rübündə Gürcüstan dini sionistlərinin lideri.
David Baazov | |
---|---|
Doğum tarixi | 1883 |
Doğum yeri | |
Vəfat tarixi | 1947 |
Uşağı | |
Fəaliyyəti | jurnalist |
![]() |
Həyatı
David Baazov 1883-cü ildə (digər mənbələrə görə - 1881-ci ildə) Gürcüstanın Tsxinvali şəhərində Tora Menaxem və Tsipora Baazovların ailəsində anadan olub. Litvadan Tsxinvaliyə gələn ravvin Avram Xvolesin tövsiyəsi ilə 13 yaşında təhsil almaq üçün Slutsk Yeşivaya daxil olur. Daha sonra Vilnüsdəki yeşivada təhsil alıb. Yeşivada oxuyarkən sionist hərəkatı ilə maraqlanır. 1901-ci ildə Kutaisidə Gürcüstanda ilk sionist dərnəklərdən birini təsis edir. 1901-ci il avqustun 20-də Qafqaz sionistlərinin birinci qurultayında Kareli kəndindən nümayəndə kimi iştirak edir. 1903-cü ildə Kutaisi əyalətinin Oni şəhərinin dövlət ravvini kimi xidmət etməyə başlayan David, burada Gürcüstanda ilk ümumi yəhudi məktəbi və yeşivasını açır. Həmin il Frankfurtda yəhudi gənclərinin və tələbələrinin konfransında da iştirak edir. 1907-ci ilin avqustunda Qafqazın nümayəndəsi kimi Haaqada keçirilən VIII Sionist Konqresində də iştirak edir.
David Baazov Onidə ravvin kimi xidmət edərkən islahatçı kimi tanınırdı və qadınlara sinaqoqda dua mərasimlərində iştirak etməyə icazə verirdi. Xüsusilə, Oni yəhudi əhalisinə qarşı təhriklərə qarşı dəfələrlə sivil mövqe nümayiş etdirirdi. O, 1917-ci il avqustun 21-də keçirilən Rusiya sionist konfransından sonra sədr müavini kimi Qafqaz sionistlərinin konfransında iştirak edərək, ortodoks Kutaisi ruhanilərinin nümayəndələrinə və Baazovun başçılığı altında fəaliyyətinə kəskin müqavimət göstərilən “assimilyatorlara” qarşı çıxışlar edib. 1917-ci ildə Baazovun rəhbərliyi altında Kutaisi dairəsi bir peşə məktəbi, eləcə də yeşiva açmaq qərarına gəlir.
Rusiyada 1917-ci il Fevral inqilabından sonra David Baazov Türkiyə sərhədinə yaxın Axalsıxda ravvin kimi xidmət edib. Axalsıxın yəhudi əhalisi təhlükə altında olanda o, birbaşa türk sultanı Xalid Başın müəlliminə müraciət etməklə talanların qarşısını alıb. Ravvin İmmanuel Davitaşvilinin sözlərinə görə, 1918-ci ildə David Baazov Atskveri kəndindən olan 35 yəhudi ailəsini də deportasiyadan xilas edib.
1918-ci ildə, müstəqil Gürcüstanda David Baazov Gürcüstan sionist təşkilatının “Yəhudinin səsi” qəzetini nəşr etdirir və özü də bu qəzetdə çoxlu məqalələr dərc etdirir. O, gürcü yəhudilərinin nümayəndəsi kimi Gürcüstan Milli Şurasının üzvü olub və Gürcüstanın Müəssislər Məclisinə seçkilərdə iştirak edib. Baazov və onun ailə üzvlərinin yorulmaz fəaliyyəti nəticəsində Oni, Sujun, Bandza və digər gürcü yaşayış məntəqələrində sionist mərkəzləri açılır. Onun köməyi sayəsində Onidə ölkədə ilk "HeHalutz" mərkəzlərindən biri yaradılır. 1925-ci ilin mayında David Baazov Sovet rəhbərliyini yəhudi ailələrini Gürcüstandan Fələstin Mandasına buraxmağa inandıra bilir. Fələstinə səfəri zamanı Baazov general-qubernator Herbert Semueldən torpaqsız gürcü yəhudiləri üçün giriş sertifikatı ala bilsə də, lakin bir sıra ailələri göndərdikdən sonra bu təcrübə sovet rəhbərliyi tərəfindən qəbul edilmir. Sionistlər David Baazovun Teodor Hertslə zahiri oxşarlığını da qeyd ediblər.
O, 1930-cu illərin əvvəllərində sovet müəssisələrində inzibati işlərdə çalışıb. Baazov Moskvada "SSRİ Sionist Təşkilatların Birləşmiş Merkazı"na bağlı idi. 8 iyul 1938-ci ildə oğlu Xaim və Gürcüstanın bir sıra digər yəhudi xadimləri ilə birlikdə NKVD tərəfindən həbs edilib. Antisovet fəaliyyətində ittiham edilərək əvvəlcə ölüm cəzasına məhkum edilsə də, lakin işə baxıldıqdan sonra 1940-cı ilin martında Baazovun ölüm cəzası Krasnoyarsk diyarının Bolşaya Murta kəndində xidmət etdiyi 5 il sürgünə dəyişdirilir.
1945-ci ildə sürgündən qayıtdıqdan sonra həyat yoldaşı ilə birlikdə Gürcüstana dönür. Ömrünün sonuna kimi fəal ictimai fəaliyyətlə məşğul olan Baazov 1947-ci il oktyabrın 17-də Tbilisidə vəfat edib.
Qüdsün Ramot Alon rayonunda və Gürcüstanın Oni şəhərində bir küçə onun adını daşıyır. David Baazov adına Tbilisi Dövlət Yəhudi Muzeyi də fəaliyyət göstərir.
Ailəsi
30 may 1903-cü ildə Bobruisk burjua Sorka Sara Movşevna Raskina ilə evlənən David Baazovun bu evlilikdən qızları: Polina və Faina Baazovalar, oğulları: Hertsel, Xaim, Meir Baazovlar dünyaya gəlib.
İstinadlar
- David Baazov // Faceted Application of Subject Terminology.
- Полина Баазова. Памяти Фаины Баазовой : 1912-1980: сборник. Тель-Авив: Общественный совет солидарности с евреями СССР. Наталия Рубинштейн. 1983. 18.
- Н. Тер-Оганов, 2019
- Сионистское движение. Избраны на конгресс. // Ха-олам (иврит). № 17. — 1907. июль. 2022-05-17 tarixində .
- Эльдар Мамиствалишвили. Грузинские евреи (с эпохи античности до 1921 г.) (PDF). Тбилиси: Музей истории евреев Грузии им. Д. Баазова. 273. (PDF). Archived from the original on 2022-05-15. İstifadə tarixi: 2023-03-27.
- Ицхак Давид. История евреев на Кавказе (PDF). 2. Тель-Авив: Кавкасиони. 1989. 490. (PDF). Archived from the original on 2022-05-15. İstifadə tarixi: 2023-03-27.
- "Goldshtein1.htm". berkovich-zametki.com. 2021-10-21 tarixində . İstifadə tarixi: 2022-05-15.
- "Баазова Ф. Прокаженные". memorial.krsk.ru. 2021-12-31 tarixində . İstifadə tarixi: 2022-05-15.
- "К". Еврейские Герои (rus). İstifadə tarixi: 2022-05-15.[ölü keçid]
- "Баазов Герцель Давидович ::: Воспоминания о ГУЛАГе :: База данных :: Авторы и тексты". www.sakharov-center.ru. 2018-05-07 tarixində . İstifadə tarixi: 2022-05-15.
- "28 синагог: история расцвета и угасания еврейской общины Грузии". Детали (rus). 2022-01-06. 2022-01-12 tarixində . İstifadə tarixi: 2022-05-15.
- Ф. 1520. Оп. 4. Д. 2. Л. 196об (НИАБ Минск)
Ədəbiyyat
- Баазова Ф. Прокаженные / послесл. М. Занд. – Израиль: Библиотеке – Алия, 1980. – 218 с.
- Павел Гольдштейн. Раввин Давид Баазов и его сыновья Герцель и Меир Баазовы (Перепечатано из журнала «Менора» № 9-1975 г). Иерусалим: Тип. Академия пресс. 1975.
- Давид и Герцель Баазовы: сборник (на грузинском языке) / составила и подготовила к печати Фанни Баазова. Иерусалим: Еврейский Университет, Центр документации Восточно-европейского еврейства. 1976, 333 с.
- Нугзар Тер-Оганов. Евреи Грузии (1-е). М.: Мосты культуры. 2019. 187–214. ISBN .
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
David Menaxemovic Baazov ivr דוד באזוב 1883 Sxinval Tiflis quberniyasi 1947 ravvin ictimai xadim XX esrin I rubunde Gurcustan dini sionistlerinin lideri David BaazovDogum tarixi 1883Dogum yeri Sxinval Qori qezasi Tiflis quberniyasi Rusiya imperiyasiVefat tarixi 1947Usagi Gertsel BaazovFealiyyeti jurnalist Vikianbarda elaqeli mediafayllarHeyatiDavid Baazov 1883 cu ilde diger menbelere gore 1881 ci ilde Gurcustanin Tsxinvali seherinde Tora Menaxem ve Tsipora Baazovlarin ailesinde anadan olub Litvadan Tsxinvaliye gelen ravvin Avram Xvolesin tovsiyesi ile 13 yasinda tehsil almaq ucun Slutsk Yesivaya daxil olur Daha sonra Vilnusdeki yesivada tehsil alib Yesivada oxuyarken sionist herekati ile maraqlanir 1901 ci ilde Kutaiside Gurcustanda ilk sionist derneklerden birini tesis edir 1901 ci il avqustun 20 de Qafqaz sionistlerinin birinci qurultayinda Kareli kendinden numayende kimi istirak edir 1903 cu ilde Kutaisi eyaletinin Oni seherinin dovlet ravvini kimi xidmet etmeye baslayan David burada Gurcustanda ilk umumi yehudi mektebi ve yesivasini acir Hemin il Frankfurtda yehudi genclerinin ve telebelerinin konfransinda da istirak edir 1907 ci ilin avqustunda Qafqazin numayendesi kimi Haaqada kecirilen VIII Sionist Konqresinde de istirak edir David Baazov Onide ravvin kimi xidmet ederken islahatci kimi taninirdi ve qadinlara sinaqoqda dua merasimlerinde istirak etmeye icaze verirdi Xususile Oni yehudi ehalisine qarsi tehriklere qarsi defelerle sivil movqe numayis etdirirdi O 1917 ci il avqustun 21 de kecirilen Rusiya sionist konfransindan sonra sedr muavini kimi Qafqaz sionistlerinin konfransinda istirak ederek ortodoks Kutaisi ruhanilerinin numayendelerine ve Baazovun basciligi altinda fealiyyetine keskin muqavimet gosterilen assimilyatorlara qarsi cixislar edib 1917 ci ilde Baazovun rehberliyi altinda Kutaisi dairesi bir pese mektebi elece de yesiva acmaq qerarina gelir Rusiyada 1917 ci il Fevral inqilabindan sonra David Baazov Turkiye serhedine yaxin Axalsixda ravvin kimi xidmet edib Axalsixin yehudi ehalisi tehluke altinda olanda o birbasa turk sultani Xalid Basin muellimine muraciet etmekle talanlarin qarsisini alib Ravvin Immanuel Davitasvilinin sozlerine gore 1918 ci ilde David Baazov Atskveri kendinden olan 35 yehudi ailesini de deportasiyadan xilas edib 1918 ci ilde musteqil Gurcustanda David Baazov Gurcustan sionist teskilatinin Yehudinin sesi qezetini nesr etdirir ve ozu de bu qezetde coxlu meqaleler derc etdirir O gurcu yehudilerinin numayendesi kimi Gurcustan Milli Surasinin uzvu olub ve Gurcustanin Muessisler Meclisine seckilerde istirak edib Baazov ve onun aile uzvlerinin yorulmaz fealiyyeti neticesinde Oni Sujun Bandza ve diger gurcu yasayis menteqelerinde sionist merkezleri acilir Onun komeyi sayesinde Onide olkede ilk HeHalutz merkezlerinden biri yaradilir 1925 ci ilin mayinda David Baazov Sovet rehberliyini yehudi ailelerini Gurcustandan Felestin Mandasina buraxmaga inandira bilir Felestine seferi zamani Baazov general qubernator Herbert Semuelden torpaqsiz gurcu yehudileri ucun giris sertifikati ala bilse de lakin bir sira aileleri gonderdikden sonra bu tecrube sovet rehberliyi terefinden qebul edilmir Sionistler David Baazovun Teodor Hertsle zahiri oxsarligini da qeyd edibler O 1930 cu illerin evvellerinde sovet muessiselerinde inzibati islerde calisib Baazov Moskvada SSRI Sionist Teskilatlarin Birlesmis Merkazi na bagli idi 8 iyul 1938 ci ilde oglu Xaim ve Gurcustanin bir sira diger yehudi xadimleri ile birlikde NKVD terefinden hebs edilib Antisovet fealiyyetinde ittiham edilerek evvelce olum cezasina mehkum edilse de lakin ise baxildiqdan sonra 1940 ci ilin martinda Baazovun olum cezasi Krasnoyarsk diyarinin Bolsaya Murta kendinde xidmet etdiyi 5 il surgune deyisdirilir 1945 ci ilde surgunden qayitdiqdan sonra heyat yoldasi ile birlikde Gurcustana donur Omrunun sonuna kimi feal ictimai fealiyyetle mesgul olan Baazov 1947 ci il oktyabrin 17 de Tbiliside vefat edib Qudsun Ramot Alon rayonunda ve Gurcustanin Oni seherinde bir kuce onun adini dasiyir David Baazov adina Tbilisi Dovlet Yehudi Muzeyi de fealiyyet gosterir Ailesi 30 may 1903 cu ilde Bobruisk burjua Sorka Sara Movsevna Raskina ile evlenen David Baazovun bu evlilikden qizlari Polina ve Faina Baazovalar ogullari Hertsel Xaim Meir Baazovlar dunyaya gelib IstinadlarDavid Baazov Faceted Application of Subject Terminology Polina Baazova Pamyati Fainy Baazovoj 1912 1980 sbornik Tel Aviv Obshestvennyj sovet solidarnosti s evreyami SSSR Nataliya Rubinshtejn 1983 18 N Ter Oganov 2019 Sionistskoe dvizhenie Izbrany na kongress Ha olam ivrit 17 1907 iyul 2022 05 17 tarixinde Eldar Mamistvalishvili Gruzinskie evrei s epohi antichnosti do 1921 g PDF Tbilisi Muzej istorii evreev Gruzii im D Baazova 273 PDF Archived from the original on 2022 05 15 Istifade tarixi 2023 03 27 Ichak David Istoriya evreev na Kavkaze PDF 2 Tel Aviv Kavkasioni 1989 490 PDF Archived from the original on 2022 05 15 Istifade tarixi 2023 03 27 Goldshtein1 htm berkovich zametki com 2021 10 21 tarixinde Istifade tarixi 2022 05 15 Baazova F Prokazhennye memorial krsk ru 2021 12 31 tarixinde Istifade tarixi 2022 05 15 K Evrejskie Geroi rus Istifade tarixi 2022 05 15 olu kecid Baazov Gercel Davidovich Vospominaniya o GULAGe Baza dannyh Avtory i teksty www sakharov center ru 2018 05 07 tarixinde Istifade tarixi 2022 05 15 28 sinagog istoriya rascveta i ugasaniya evrejskoj obshiny Gruzii Detali rus 2022 01 06 2022 01 12 tarixinde Istifade tarixi 2022 05 15 F 1520 Op 4 D 2 L 196ob NIAB Minsk EdebiyyatBaazova F Prokazhennye poslesl M Zand Izrail Biblioteke Aliya 1980 218 s Pavel Goldshtejn Ravvin David Baazov i ego synovya Gercel i Meir Baazovy Perepechatano iz zhurnala Menora 9 1975 g Ierusalim Tip Akademiya press 1975 David i Gercel Baazovy sbornik na gruzinskom yazyke sostavila i podgotovila k pechati Fanni Baazova Ierusalim Evrejskij Universitet Centr dokumentacii Vostochno evropejskogo evrejstva 1976 333 s Nugzar Ter Oganov Evrei Gruzii 1 e M Mosty kultury 2019 187 214 ISBN 978 5 93273 538 1