VI Vaxtanq və ya Hüseynqulu xan (gürc. ვახტანგ VI) — XVIII əsr Kartli çarı, Gürcüstan dövlət xadimləri arasında ən məşhurlarından biri olmuş və ölkədə islahatlar etmişdir.
Qanunverici VI Vaxtanq Hüseynqulu xan | |
---|---|
ვახტანგ VI | |
![]() Kartli çarı VI Vaxtanq, 1709 | |
1711 – 1714 | |
Əvvəlki | Keyxosrov |
Sonrakı | I Yese |
1716 – 1724 | |
Əvvəlki | I Yese |
Sonrakı | I Yese |
Şəxsi məlumatlar | |
Doğum adı | ვახტანგ VI |
Doğum tarixi | |
Doğum yeri | |
Vəfat tarixi | (61 yaşında) |
Vəfat yeri | Həştərxan, Rusiya |
Dəfn yeri | |
Fəaliyyəti | şair, tarixçi |
Atası | Levan |
Anası | Tuta Qurieli |
Həyat yoldaşı | Rusudan |
Uşaqları | |
Ailəsi | Baqrationi |
Dini | sünni islam, şərqi ortodoks xristianlıq, Gürcü Ortodoks Kilsəsi |
| |
![]() | |
![]() |
Vaxtanq İslamı qəbul etmişdi. Hüseynqulu xan kimi tanınırdı.
Həyatı
15.9.1675də şahzadə Levanın və ilk həyat yoldaşı Tuta Qurielinin oğlu olaraq doğuldu. 1703-1714cü illər arasında qəyyum kimi hakimiyyətdə olmuşdu. 1707-1709cu illərdə "Vaxtanq qanunları" toplusunu yayımladı. 1714-cü ildə çar olmaq üçün İrana getsə də müsəlman olmadığı üçün qəbul olunmadı və həbs olundu. Qardaşı Yese yerinə çar qoyuldu.
Həbs illəri
Sulxan-Saba Orbelianini həbsdə ikən Fransa kralı XIV Lüdovikə səfir göndərib yardım istəyən çar eyni yardımı papa XIII İnnokentivə da istəmişdi. Həbsdən qurtulmağın başqa yolu olmadığını görüb 1716-cı ildə müsəlman olaraq Hüseynqulu adını almışdı və Azərbaycan bəylərbəyi olmuşdu. Oğlu III Bakar isə Kartli qəyyumu olmuşdu.
Hakimiyyəti
Çar titulu olsa da əslində Azərbaycan bəylərbəyi olan Vaxtanqın yerinə Kartlini oğlu idarə edirdi. 1719-cu ilə qədər vəziyyət dəyişmədi. I Pyotrun Xəzərsahili əyalətlərə yürüşü zamanı şaha xəyanət edən Vaxtanq 40.000 əsgər ilə Gəncədə rus ordusuna qoşulma üçün gözləməyə başladı. Lakin 1722-ci ildə fikrindən döndü və geri qayıtdı. 1723-cü ildə II Konstantin Baqrationi tərəfindən məğlub edilən Vaxtanq digər tərəfdən Osmanlı tərəfindən məğlub edildi. 1200 nəfərlə birlikdə Rusiyaya köməyə məcbur olan Vaxtanq 1724-cü ilin iyulunda Həştərxana gəldi. 25.3.1737də Həştərxanda vəfat etdi.
Fəaliyyəti
Çar VI Vaxtanqın şairliyi vardı, çar şeir yazırdı və fars dilindən tərcümələr edirdi. Məşhur "Kəlilə və Dimnə"ni o, Sulxan-Saba Orbelianinin köməyi ilə gürcü dilinə çevirib. 1709-cu ildə ölkəyə çap maşınlarını gətirtmişdi. Onun dövrü həm də "Gürcü renesansı" adlanır. İncil də daxil olmaqla yüzlərlə xristian dini kitabını çap etdirmişdi.
Ailəsi
1696-cı ildə çərkəz qızı Rusudan ilə evlənmişdi. Övladları:
- III Bakar
- Tamar - II Teymurazla evlənmişdi
- Anuka - Vaxuşti Abaşidze ilə evlənmişdi
Nigahdankənar övladları:
![image](https://www.wikimedia.az-az.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraW1lZGlhLmF6LWF6Lm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgwTHpSaEwwTnZiVzF2Ym5NdGJHOW5ieTV6ZG1jdk16QndlQzFEYjIxdGIyNXpMV3h2WjI4dWMzWm5MbkJ1Wnc9PS5wbmc=.png)
İstinadlar
- Адольф Петрович Берже. Акты, собранные Кавказской Археографической комиссией.
- Adil Mirseyid - Tiflis nostaljisi[ölü keçid]
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
VI Vaxtanq ve ya Huseynqulu xan gurc ვახტანგ VI XVIII esr Kartli cari Gurcustan dovlet xadimleri arasinda en meshurlarindan biri olmus ve olkede islahatlar etmisdir Qanunverici VI Vaxtanq Huseynqulu xanვახტანგ VIKartli cari VI Vaxtanq 1709Kartli cari1711 1714EvvelkiKeyxosrovSonrakiI YeseKartli cari1716 1724EvvelkiI YeseSonrakiI YeseSexsi melumatlarDogum adi ვახტანგ VIDogum tarixi 15 sentyabr 1675Dogum yeri Tiflis Kartli kralligiVefat tarixi 26 mart 1737 61 yasinda Vefat yeri Hesterxan RusiyaDefn yeri HesterxanFealiyyeti sair tarixciAtasi LevanAnasi Tuta QurieliHeyat yoldasi RusudanUsaqlari III Bakar Sahzade VaxustiAilesi BaqrationiDini sunni islam serqi ortodoks xristianliq Gurcu Ortodoks Kilsesi Vikianbarda elaqeli mediafayllar Vaxtanq Islami qebul etmisdi Huseynqulu xan kimi taninirdi Heyati15 9 1675de sahzade Levanin ve ilk heyat yoldasi Tuta Qurielinin oglu olaraq doguldu 1703 1714cu iller arasinda qeyyum kimi hakimiyyetde olmusdu 1707 1709cu illerde Vaxtanq qanunlari toplusunu yayimladi 1714 cu ilde car olmaq ucun Irana getse de muselman olmadigi ucun qebul olunmadi ve hebs olundu Qardasi Yese yerine car qoyuldu Hebs illeriSulxan Saba Orbelianini hebsde iken Fransa krali XIV Ludovike sefir gonderib yardim isteyen car eyni yardimi papa XIII Innokentive da istemisdi Hebsden qurtulmagin basqa yolu olmadigini gorub 1716 ci ilde muselman olaraq Huseynqulu adini almisdi ve Azerbaycan beylerbeyi olmusdu Oglu III Bakar ise Kartli qeyyumu olmusdu HakimiyyetiCar titulu olsa da eslinde Azerbaycan beylerbeyi olan Vaxtanqin yerine Kartlini oglu idare edirdi 1719 cu ile qeder veziyyet deyismedi I Pyotrun Xezersahili eyaletlere yurusu zamani saha xeyanet eden Vaxtanq 40 000 esger ile Gencede rus ordusuna qosulma ucun gozlemeye basladi Lakin 1722 ci ilde fikrinden dondu ve geri qayitdi 1723 cu ilde II Konstantin Baqrationi terefinden meglub edilen Vaxtanq diger terefden Osmanli terefinden meglub edildi 1200 neferle birlikde Rusiyaya komeye mecbur olan Vaxtanq 1724 cu ilin iyulunda Hesterxana geldi 25 3 1737de Hesterxanda vefat etdi FealiyyetiCar VI Vaxtanqin sairliyi vardi car seir yazirdi ve fars dilinden tercumeler edirdi Meshur Kelile ve Dimne ni o Sulxan Saba Orbelianinin komeyi ile gurcu diline cevirib 1709 cu ilde olkeye cap masinlarini getirtmisdi Onun dovru hem de Gurcu renesansi adlanir Incil de daxil olmaqla yuzlerle xristian dini kitabini cap etdirmisdi Ailesi1696 ci ilde cerkez qizi Rusudan ile evlenmisdi Ovladlari III Bakar Tamar II Teymurazla evlenmisdi Anuka Vaxusti Abasidze ile evlenmisdi Nigahdankenar ovladlari VaxustiVikianbarda VI Vaxtanq ile elaqeli mediafayllar var IstinadlarAdolf Petrovich Berzhe Akty sobrannye Kavkazskoj Arheograficheskoj komissiej Adil Mirseyid Tiflis nostaljisi olu kecid