Bu məqaləni lazımdır. |
Haynts Vilhelm Quderian (alm. Heinz Wilhelm Guderian; 17 iyun 1888 – 14 may 1954) — İkinci Dünya müharibəsi dövrü alman generalı.
Haynts Vilhelm Quderian | |
---|---|
alm. Heinz Guderian | |
![]() | |
Şəxsi məlumatlar | |
Doğum adı | Heinz Wilhelm Guderian |
Doğum tarixi | 17 iyun 1888[…] |
Doğum yeri |
|
Vəfat tarixi | 14 may 1954[…](65 yaşında) |
Dəfn yeri |
|
Vətəndaşlığı | |
Hərbi fəaliyyəti | |
Mənsubiyyəti | Almaniya imperiyası |
Xidmət illəri | 1907-ci ildən |
Rütbəsi | general-polkovnik |
Döyüşlər | |
Təltifləri | ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() | |
![]() |
![image](https://www.wikimedia.az-az.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraW1lZGlhLmF6LWF6Lm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlsTDJVNEwwSjFibVJsYzJGeVkyaHBkbDlDYVd4a1h6RXdNVWt0TVRNNUxURXhNVEl0TVRjbE1rTmZTR1ZwYm5wZlIzVmtaWEpwWVc0dWFuQm5Mekl5TUhCNExVSjFibVJsYzJGeVkyaHBkbDlDYVd4a1h6RXdNVWt0TVRNNUxURXhNVEl0TVRjbE1rTmZTR1ZwYm5wZlIzVmtaWEpwWVc0dWFuQm4uanBn.jpg)
Həyatı
Prussiya zabiti ailəsində doğulan Haynts kadet korpusunu bitirmiş, 20 yaşından sonra hərbi qulluğa başlayıb leytenant rütbəsi almışdı. Bu illərdə gənc zabit daim necə sürətlə Avropanı və Rusiyanı diz çökdürmək yollarını fikirləşir və öz hərbi konsepsiyasını yaratmaq istəyirdi. O, nəhayət belə bir konsepsiya düşünüb tapdı. Bu elə bir konsepsiya idi ki, düşmənlər müqavimət göstərə bilməyəcəkdilər. Daha doğrusu, buna imkanları olmayacaqdı. Bu fikrə o, ingilis hərb nəzəriyyəçisi Con Füllerin "Tanklar böyük müharibədə" adlı kitabı ilə tanış olandan sonra gəlmişdi. O əmindi ki, nəzəriyyəsi praktikada parlaq nəticə verəcək.
Birinci Dünya müharibəsindən sonra səhra hərbi radio hissələrində qulluq edən Quderian vəzifəsini çox yüksək səviyyədə yerinə yetirdiyinə görə böyük hörmət qazanmışdı. Nəticədə onu ən yaxşı zabitlərdən biri kimi Birinci Dünya müharibəsindən sonra yeni yaradılan alman ordusu üçün seçdilər. O, ordu başçılarına öz konsepsiyası barədə məlumat verdi, lakin ali hərbçilər bu konsepsiyanı qəbul etmədilər. Çünki bunun üçün ordu quruculuğunu tamamilə dəyişməli, hətta hərbi sənayeni başqa bir tərəfə yönəltməli idilər. Üstəlik, tank diviziyaları atıcılıq diviziyalarından qat-qat baha başa gəlirdi.
Haynts Vilhelm Quderian illərlə gözləməli oldu. Və nəhayət, Hitler hakimiyyətə gələndə polkovnik Quderian öz konsepsiyasını tankların iştirak etdiyi təlim əməliyyatları ilə fürerə nümayiş etdirdi. Ona öz ilk tank batalyonunu, sonra isə diviziyasını yaratmağa icazə verildi. Aydın idi ki, mobil tank orduları ilə hər hansı düşmən gözlənilməz və effektli hücuma məruz qala bilər. Bunun üçün Quderian Füllerin nəzəriyyəsinə "" konsepsiyasını da əlavə etmişdi.
Bütün alman hərb maşınında ən çox bu sahəyə diqqət verilirdi. Və 1939-cu ildə artıq beş tank diviziyası hazır idi. Elə həmin zirehli tank ordularının baş komandanı general Quderiana da Polşaya girmək əmri verildi. O, sentyabrın 1-də sərhədi keçib cəmi dörd günə Polşa ordularının müqavimətini qırdı və sentyabrın 16-da bu böyük ölkə təslim oldu. Yalnız bundan sonra Almaniyada hərbi-ictimai rəy tamamilə dəyişdi. İndi artıq heç kim tank diviziyalarının qarşısıalınmazlığına şübhə etmirdi, amma əlbəttə, bir şərtlə, havadan müdafiə şərti ilə. Ona görə ilk növbədə düşmənin hava hücumu texnikasını, yəni aviasiyasını məhv etmək lazım idi.
Hitler generalı mükafatlandırıb 1940-cı ildə general-polkovnik rütbəsi ilə tamamilə gözlənilmədən Qərb cəbhəsinə göndərdi. Quderian 13–15 mayda general Reynhard və Fon Kleytslə bərabər Sedana doğru irəlilədi.
Fransızların doqquzuncu ordusu büsbütün məhv edildi. 80 kilometr məsafə qət edilib Sedan alındı. Mayın 21-də Quderian Bulonu aldı və sonra Britaniya ekspedisiya korpusunu əsir götürdü. Mayın 25–27-də Belçika kralı III Leopold təslim oldu. Mayın 28-də Quderiana gözlənilmədən dayanmaq əmri verildi. Bununla da Hitler İngiltərə aviasiyasına əl-qol açmağa imkan verdi. Nəhayət, iyunun 5-də Hitler yenidən hücum göstərişi verdi. General-polkovnik Quderianın tank diviziyası Fransanın ortasından cənubuna doğru elə sürət götürdü ki, qabağına çıxan bütün orduları əzib iyunun 13-də Parisə daxil oldu. Yalnız bundan sonra Almaniya üzünü Şərqə, qədim və qart düşmənlərinə — Rusiyaya qarşı çevirdi. Quderian Fürerdən blitskriqi Rusiya üzərində tətbiq etmək üçün əmr aldı və daha bir neçə generalla cəmi bir neçə aya bu nəhəng hərbi imperiyanın inadını qırıb milyona qədər əsir alaraq yanvarda gəlib Moskvaya çatdı, amma birdən-birə gözlənilmədən, fəlakətli halda yorğunluğu bəhanə gətirib paytaxta həmləni yubatdı.
Nəhayət, ordu generalı ƏLAHƏZRƏT QIŞ göndərdiyi 46 dərəcə şaxta ilə Quderianın qalibiyyətli ordusunu sıradan çıxartdı (Böyük Vətən müharibəsində dönüş).
Qalib dövlətlər 1945-ci ildə sırf hərbçi olduğunu nəzərə alıb Nürnberq prosesində Quderiana güldən də ağır söz demədilər.
İstinadlar
- Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
- Heinz Guderian // Encyclopædia Britannica (ing.).
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Bu meqaleni vikilesdirmek lazimdir Lutfen meqaleni umumvikipediya ve redakte qaydalarina uygun sekilde tertib edin Haynts Vilhelm Quderian alm Heinz Wilhelm Guderian 17 iyun 1888 14 may 1954 Ikinci Dunya muharibesi dovru alman generali Haynts Vilhelm Quderianalm Heinz Guderian Sexsi melumatlarDogum adi Heinz Wilhelm GuderianDogum tarixi 17 iyun 1888 1888 06 17 Dogum yeri Xelmno d Qerbi Prussiya d Prussiya Almaniya imperiyasiVefat tarixi 14 may 1954 1954 05 14 65 yasinda Defn yeri Qoslar d Vetendasligi Almaniya Federativ RespublikasiHerbi fealiyyetiMensubiyyeti Almaniya imperiyasiXidmet illeri 1907 ci ildenRutbesi general polkovnikDoyusler Birinci dunya muharibesinde Qerb cebhesi Birinci Dunya muharibesi Ikinci Dunya muharibesi Marna doyusu Verden doyusu Fransa kampaniyasi Smolensk doyusu Moskva ugrunda doyusTeltifleri Vikianbarda elaqeli mediafayllarHeyatiPrussiya zabiti ailesinde dogulan Haynts kadet korpusunu bitirmis 20 yasindan sonra herbi qulluga baslayib leytenant rutbesi almisdi Bu illerde genc zabit daim nece suretle Avropani ve Rusiyani diz cokdurmek yollarini fikirlesir ve oz herbi konsepsiyasini yaratmaq isteyirdi O nehayet bele bir konsepsiya dusunub tapdi Bu ele bir konsepsiya idi ki dusmenler muqavimet gostere bilmeyecekdiler Daha dogrusu buna imkanlari olmayacaqdi Bu fikre o ingilis herb nezeriyyecisi Con Fullerin Tanklar boyuk muharibede adli kitabi ile tanis olandan sonra gelmisdi O emindi ki nezeriyyesi praktikada parlaq netice verecek Birinci Dunya muharibesinden sonra sehra herbi radio hisselerinde qulluq eden Quderian vezifesini cox yuksek seviyyede yerine yetirdiyine gore boyuk hormet qazanmisdi Neticede onu en yaxsi zabitlerden biri kimi Birinci Dunya muharibesinden sonra yeni yaradilan alman ordusu ucun secdiler O ordu bascilarina oz konsepsiyasi barede melumat verdi lakin ali herbciler bu konsepsiyani qebul etmediler Cunki bunun ucun ordu quruculugunu tamamile deyismeli hetta herbi senayeni basqa bir terefe yoneltmeli idiler Ustelik tank diviziyalari aticiliq diviziyalarindan qat qat baha basa gelirdi Haynts Vilhelm Quderian illerle gozlemeli oldu Ve nehayet Hitler hakimiyyete gelende polkovnik Quderian oz konsepsiyasini tanklarin istirak etdiyi telim emeliyyatlari ile furere numayis etdirdi Ona oz ilk tank batalyonunu sonra ise diviziyasini yaratmaga icaze verildi Aydin idi ki mobil tank ordulari ile her hansi dusmen gozlenilmez ve effektli hucuma meruz qala biler Bunun ucun Quderian Fullerin nezeriyyesine konsepsiyasini da elave etmisdi Butun alman herb masininda en cox bu saheye diqqet verilirdi Ve 1939 cu ilde artiq bes tank diviziyasi hazir idi Ele hemin zirehli tank ordularinin bas komandani general Quderiana da Polsaya girmek emri verildi O sentyabrin 1 de serhedi kecib cemi dord gune Polsa ordularinin muqavimetini qirdi ve sentyabrin 16 da bu boyuk olke teslim oldu Yalniz bundan sonra Almaniyada herbi ictimai rey tamamile deyisdi Indi artiq hec kim tank diviziyalarinin qarsisialinmazligina subhe etmirdi amma elbette bir sertle havadan mudafie serti ile Ona gore ilk novbede dusmenin hava hucumu texnikasini yeni aviasiyasini mehv etmek lazim idi Hitler generali mukafatlandirib 1940 ci ilde general polkovnik rutbesi ile tamamile gozlenilmeden Qerb cebhesine gonderdi Quderian 13 15 mayda general Reynhard ve Fon Kleytsle beraber Sedana dogru ireliledi Fransizlarin doqquzuncu ordusu busbutun mehv edildi 80 kilometr mesafe qet edilib Sedan alindi Mayin 21 de Quderian Bulonu aldi ve sonra Britaniya ekspedisiya korpusunu esir goturdu Mayin 25 27 de Belcika krali III Leopold teslim oldu Mayin 28 de Quderiana gozlenilmeden dayanmaq emri verildi Bununla da Hitler Ingiltere aviasiyasina el qol acmaga imkan verdi Nehayet iyunun 5 de Hitler yeniden hucum gosterisi verdi General polkovnik Quderianin tank diviziyasi Fransanin ortasindan cenubuna dogru ele suret goturdu ki qabagina cixan butun ordulari ezib iyunun 13 de Parise daxil oldu Yalniz bundan sonra Almaniya uzunu Serqe qedim ve qart dusmenlerine Rusiyaya qarsi cevirdi Quderian Furerden blitskriqi Rusiya uzerinde tetbiq etmek ucun emr aldi ve daha bir nece generalla cemi bir nece aya bu neheng herbi imperiyanin inadini qirib milyona qeder esir alaraq yanvarda gelib Moskvaya catdi amma birden bire gozlenilmeden felaketli halda yorgunlugu behane getirib paytaxta hemleni yubatdi Nehayet ordu generali ELAHEZRET QIS gonderdiyi 46 derece saxta ile Quderianin qalibiyyetli ordusunu siradan cixartdi Boyuk Veten muharibesinde donus Qalib dovletler 1945 ci ilde sirf herbci oldugunu nezere alib Nurnberq prosesinde Quderiana gulden de agir soz demediler IstinadlarBibliotheque nationale de France BnF identifikatoru fr aciq melumat platformasi 2011 Heinz Guderian Encyclopaedia Britannica ing