Allergiya – ətraf mühitin allergen adlandırılan bəzi faktorlarının (kimyəvi maddələrin, mikroorqanizmlərin və onların həyat fəaliyyəti məhsullarının, qida maddələrinin və s.) təsiri ilə əlaqədar orqanizmin qeyri-adi (qabarıq) cavab reaksiyasıdır.
Allergiya | |
---|---|
| |
XBT-10 | T |
XBT-10-KM | T78.40 |
XBT-9 | |
DiseasesDB | 33481 |
MedlinePlus | 000812 |
eMedicine | med/1101 |
MeSH | D006967 |
![]() |
Alimlərin tədqiqatlarına əsasən planetimizin hər yeddi adamından biri allergiyaya düçardır, başqa sözlə, gündəlik həyatda rast gəlinən hər hansı bir təsirə qarşı yüksək hissiyata malikdir. Ən çox yayılmış təsiredici amillər – qida məhsulları, bitki mənşəli tozcuqlar və ev tozudur. Bununla yanaşı yüzlərcə digər allergen adlandırılan amillər mövcuddur ki, bunlara dəri məmulatları, heyvan yunu, kəpək, quş lələyi, , , dərmanlar, bəzi bitki yağları, günəş şüası aiddir. Allergenlərin orqanizmə daxil olma yolları müxtəlifdir. Məsələn, onlar orqanizmə dəridən, tənəffüs və qida yolları vasitəsilə keçirlər.
Allergiyanın 2021-07-09 at the Wayback Machine fizioloji mexanizmi, orqanizmdə antitelin əmələ gəlməsinə əsaslanır. Bu da həssaslığın artmasına və ya azalmasına gətirib çıxarır. Allergiya selikli qişaların güclü qıcıqlanması, dəri səpkiləri, ümumi zəifliklə özünü büruzə verir. Bronxial astma kimi ağır xəstəliyin əsasında allergiya dayanır.
Allergiya orqanizmin hər hansı maddəyə qarşı yüksək həssaslığı, reaksiyasıdır. Bu, immun sisteminin patalogiyasıdır. Allergik xəstəliklərə pollinoz, allergik rinit, bronxial astma, atopik bronxial astma, qida allergiyası və dərman allergiyası aiddir. Pollinoz bitki tozu allergiyası deməkdir. Bəzi ağaclara, otlara, güllərə, çiçəklərə qarşı insanın nəfəs yollarında baş verən allergik reaksiyadır. Buna fəsli xəstəlik də deyilir. Pollinozun əlamətləri ilin müxtəlif fəsillərində gözlərin ətrafının, burnun qaşınması, çoxlu sayda asqırma, burnun tutulması kimi özünü göstərir. Bu xəstəlik əsasən yaz, yay və payız aylarında üzə çıxır, qışda isə yox olur. Həmin fəsillər başlananda xəstəlik də yenidən baş qaldırır.
![image](https://www.wikimedia.az-az.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraW1lZGlhLmF6LWF6Lm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTloTDJFMEwwMXBjMk5mY0c5c2JHVnVMbXB3Wnk4eU5UQndlQzFOYVhOalgzQnZiR3hsYmk1cWNHYz0uanBn.jpg)
Allergik xəstəliklərin digər növü il boyu davam edən allergik rinitdir. Onun törədiciləri məişət allergenləri – ev tozu, kitab tozu, məişət gənəcikləri və digərləridir. Bu, sifətin, burnun qaşınması, asqırma, burun tutulması və axması əlamətləri ilə müşayiət olunur. Allergik xəstəliyin başqa növü bronxial astmadır. Lakin bronxial astmanın bütün növləri allergik xəstəlik deyil. Onun yalnız bir forması – atopik bronxial astma allergik bronxial astmadır. Onun törədiciləri bitki, məişət tozları, epidermal allergenlər, yəni heyvan tükü, kəpəyi, yunu, təbii iqlim şəraiti, insanın işlədiyi və ya düşdüyü qoxulu mühitdir. Atopik bronxial astmanı törədən allergenlərdən uzaqlaşdıqda xəstəlik də yox olub gedir. Bütün allergik xəstəliklər üçün ən xarakter bir əlamət var: allergenlərlə təmasda olanda xəstəlik baş qaldırır, onlardan uzaq olduqda xəstəliyin əlamətləri də keçib gedir.
Qida allergiyası zamanı müxtəlif qida məhsullarından bədəndə səpmə, qızarma, şişmə, boğulma halları baş verir. Meyvə-tərəvəz, bostan bitkilərindən, sitrus meyvələrindən, süd, bal, bişmiş yeməklərdən, şirniyyat məhsullarından və digər qida məhsullarından bu xəstəliyə tutulmaq mümkündür.
![image](https://www.wikimedia.az-az.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraW1lZGlhLmF6LWF6Lm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlsTDJWaUwwaHZkWE5sWDBSMWMzUmZUV2wwWlM1cWNHY3ZNalV3Y0hndFNHOTFjMlZmUkhWemRGOU5hWFJsTG1wd1p3PT0uanBn.jpg)
Allergik xəstəliklər arasında ən təhlükəlisi dərman allergiyasıdır. Bu xəstəlik hazırda ən ciddi problemlərdən birinə çevrilmişdir. Dərman allergiyası dəridə baş verən səpki və qızarmadan tutmuş boğulma və ölüm hallarına qədər ən ağır fəsadlar törədə bilir. Bu xəstəlik əsasən həkimin təyinatı olmadan özbaşına dərman qəbul edildiyi, orqanizmdə digər xəstəliklər olduğu halda və onlar nəzərə alınmadan həblər qəbul edildiyi zaman baş verir. Belə vaxtda xəstə anofilaktik şok vəziyyətinə düşərək ölə də bilər.
Dərman allergiyasını yaradan bir səbəb də əhalinin həddindən artıq dərman qəbul etməsidir. Uzun illərin allerqoloqu kimi məsləhətim odur ki, əhali imkan daxilində dərmanlardan uzaq olsun.
Ümumiyyətlə, allergik xəstəliklər ilin bütün fəsillərində baş verə bilər. Lakin bəzi növləri fəsli xarakter daşıdığından əsasən yaz, yay və payız aylarında özünü daha qabarıq göstərir. Qida allergiyasına tutulmalar meyvə-tərəvəzin bol olduğu yay aylarında daha çox olur. Hər kəs hansı meyvənin, tərəvəz, bostan bitkisinin ona allergiya verdiyini bilməli və onu qəbul etməməlidir. Bəzən əhali müxtəlif səbəblərdən dəridə baş verən hər hansı şişmə, səpmə və qızarmanı allergiya hesab edir. Bu, allergiyanı həddindən artıq şişirtməkdir. Dəri xəstəliklərinin 90 faizi, o cümlədən qoturluq, fotodermatoz da qaşınma verir. Məsələn, yayda günün ultrabənövşəyi şüaları bədənin açıq yerlərinə dəyərək onu qıcıqlandırır və bu zaman səpki, qızarma və qaşınma baş verir. Bu, allergiya deyil, dəri xəstəliyi olan fotodermatozdur. Belə hallar baş verərkən özbaşına dərman qəbul etməkdən uzaq olmaq və həkimə müraciət etmək lazımdır. Yalnız həkimin qoyduğu düzgün diaqnoz və ona münasib təyin etdiyi müalicə nəticəsində sağlamlığınızı bərpa edə bilərsiniz.
Allergiya- orqanizmin allergen adlanan, ətraf mühitdəki bəzi faktorlara ( kimyəvi maddələrə, mikroblara və onların həyat fəaliyyətinin məhsullarına, qida məhsullarına) qarşı yüksək həssaslığıdır. Allergiyanın fizioloji mexanizmi, orqanizmdə antitelin əmələ gəlməsinə əsaslanır. Bu da həssaslığın artmasına və ya azalmasına gətirib çıxarır. Allergiya selikli qişaların güclü qıcıqlanması, dəri səpkiləri, ümumi zəifliklə özünü büruzə verir. Bu immun sisteminin patologiyasıdır. Bu termini ilk dəfə 1906-cı ildə Avstrialı pediatr Pirke işlətmişdir. Allergik xəstəliklərə pollinoz, allergik rinit, bronxial astma, atopik bronxial astma, qida allergiyası, və dərman allergiyası aiddir. Pollinoz- bitki tozu allergiyası deməkdir. Bəzi ağaclara, otlara, güllərə, çiçəklərə qarşı insanın nəfəs yollarında baş verən allergik reaksiyadır. Buna fəsli xəstəlik də deyilir. Pollinozun əlamətləri ilin müxtəlif fəsillərində gözlərin ətrafının, burnun qaşınması, çoxlu sayda asqırma, burnun tutulması kimi özünü göstərir. Bu xəstəlik əsasən yaz, yay, və payız aylarında üzə çıxır, qışda isə yox olur. Həmin fəsillər başlananda xəstəlik də yenidən başlayır. Allergik xəstəliklərin digər növü il boyu davam edən allergik rinitdir. Onun törədiciləri məişət allergenləri- ev tozu, kitab tozu, məişət gənəcikləri və digərləridir. Bu, sifətin, burnun qaşınması, asqırma, burun tutulması və axması əlamətləri ilə müşayiət olunur. Bronxial astma kimi ağır xəstəliyin əsasında da allergiya dayanır. Lakin bronxial astmanın bütün növləri allergik xəstəlik deyil. Onun yalnız bir forması- atopik bronxial astma allergik bronxial astmadır. Onun törədiciləri bitki, məişət tozları, epidermal allergenlər, yəni heyvan tükü, kəpəyi, yunu, təbii iqlim şəraiti, insanın işlədiyi və ya düşdüyü qorxulu mühitdir. Atopik bronxial astmanı törədən allergenlərdən uzaqlaşdıqda xəstəlik də yox olub gedir. Bütün allergik xəstəliklər üçün ən xarakter bir əlamət var: allergenlərlə təmasda olanda xəstəlik baş qaldırır onlardan uzaq olduqda xəstəliyin əlamətləri də keçib gedir. Qida allergiyası zamanı müxtəlif qida məhsullarından bədəndə səpmə, qızarma, şişmə, boğulma halları baş verir. Meyvə-tərəvəz, bostan bitkilərindən, sitrus meyvələrindən, süd, bal, bişmiş yeməklərdən şirniyyat məhsullarından, və digər qida məhsullarından bu xəstəliyə tutulmaq mümkündür. Allergik xəstəliklər arasında ən təhlükəlisi dərman allergiyasıdır. Bu xəstəlik hazırda ən ciddi problemlərdən birinə çevrilmişdir. Dərman allergiyası dəridə baş verən səpki və qızarmadan tutmuş boğulma və ölüm hallarına qədər ən ağır fəsadlar törədə bilir. Bu xəstəlik əsasən həkimin təyinatı olmadan özbaşına dərman qəbul edildiyi, orqanizmdə digər xəstəliklər olduğu halda və onlar nəzərə alınmadan həblər qəbul edildiyi zaman baş verir. Belə vaxtda xəstə anofilaktik şok vəziyyətinə düşərək ölə də bilər. Dərman allergiyasını yaradan bir səbəb də əhalinin həddindən artıq dərman qəbul etməsidir. Ümumiyyətlə, allergik xəstəliklər ilin bütün fəsillərində baş verə bilər. Lakin bəzi növləri fəsli xarakter daşıdığından əsasən yaz, yay və payız aylarında özünü daha qabarıq göstərir. Qida allergiyasına tutulmalar meyvə-tərəvəzin bol olduğu yay aylarında daha çox olur. Hər kəs, hansı meyvənin, tərəvəz, bostan bitkisinin, ona allergiya verdiyini bilməli və onu qəbul etməməlidir. Bəzən əhali müxtəlif səbəblərdən dəridə baş verən hər hansı şişmə, səpmə, və qızarmanı allergiya hesab edir. Bu allergiyanı həddindən artıq şişirtməkdir. Dəri xəstəliklərinin 90 faizi, o cümlədən qoturluq, fotodermatoz da qaşınma verir. Məsələn, yayda günün ultrabənövşəyi şüaları bədənin aşıq yerlərinə dəyərək onu qıcıqlandırır və bu zaman səpki, qızarma və qaşınma baş verir. Bu, allergiya deyil, dəri xəstəliyi olan fotodermatozdur. Belə hallar baş verərkən, özbaşına dərman qəbul etməkdən uzaq olmaq və həkimə müraciət etmək lazımdır. Allergiyanın əmələ gəlməsinin və ondan qurtulmağın bir çox yolları var. Bunlara aiddir: İmmunitetin səhvi: İmmun sistemi, orqanizmi ətraf mühitin təsirindən və orqanizmdə əmələ gələn yad nəsilli maddə və hüceyrələrdən qoruyaraq ən mühüm vəzifəni yerinə yetirir. İmmunitetin qoruyucu mexanizmi çox mürəkkəbdir. O, orqanizmin "qoruyucusu" olan antitel istehsal edir. Antitelin vəzifəsi orqanizmə soxulan yad cisimləri neytrallaşdırmaqdır. Teoretik olaraq hər bir immun reaksiya uğurlu nəticələnməlidir. Amma bəzən immun sistemi öz səlahiyyətlərini artıraraq idarəni itirir. Bu zaman o tam zərərsiz cisimlərə potensial təhlükəli kimi reaksiya verir. Allergik xəstəliklər orqanizmin xarici mühit amillərinə qarşı hiperreaksiyasıdır. Psixoloji moment: Psixoloqlar belə bir fikir irəli sürürlər ki, immun sistemi sinir və endokrin sistemlə sıx əlaqədardır. Onlar fikirləri və fizioloji reaksiyaları daşıyaraq birgə təsir göstərir. Psixoloqların dediyinə görə allergiya səbəbsiz qorxudur. Normada immunitet ancaq orqanizmin düşmənlərinə məsələn, virus və bakteriyalara qarşı mübarizə aparmalıdır. Amma immun sistemin işi pozularsa o orqanizm üçün tam zərərsiz maddələrə belə kəskin reaksiya verir. Hər hansı bir stressdən sonra immun sistemin işi pozula bilər. Hətta Amerikan psixoloqları sübut etmişlər ki, gələcək ana hamiləlik zamanı emosional gərginlik altında olursa, 80% uşaq allergik olur. Böyük yaşlarda stresə qarşı reaksiya olaraq tez-tez allergiyaya rast gəlinir. Bəzi tibb işçiləri allergiyanın və bronxial astmanın belə geniş yayılmasının səbəbini ekologiyanın bu dərəcədə korlanmasında görür. Vitaminlərin çatışmamazlığı: Orqanizmin yetərincə xeyirli qidalandırıcı məhsullar qəbul etməməsi də allergik reaksiyalara səbəb ola bilər. Bunlara əsas vitaminlər və mikroelementlər aiddir. Vitamin A- immuniteti möhkəmləndirərək, infeksion xəstəliklərə qarşı həmçinin qrip, angina, bronxitə qarşı davamlılığını artırır. Aparılan təcrübələrdən məkum olmuşdur ki, vitamin A-nın istifadəsi hətta ağır allergik reaksiyalarda kömək edir. Vitamin B6- Əhalinin böyük hissəsində bu vitaminə tələbat normaya normaya uyğun deyil. Bu vitamin antitel əmələ gətirən fermentləri aktivləşdirir. Vitamin B5- Autoimmun proseslər zamanı iltihab əleyhinə təsir göstərir. Onu dəridə təzahür edən allergiyalar zamanı, həssas dərilər üçün kremlerin və məlhəmlərin tərkibində istifadə edirlər. Vitamin C- Digər antioksidantların təsirini gücləndirən antioksidantdır. Alimlərin rəyinə görə bu vitamini qəbul edən insanlar vitamin C defisitlilərə nisbətən daha uzun ömürlü olurlar. Vitamin E- Qida allergiyaları zamanı immun funksiyanın pozulmasında məsləhət görülür. Bronxial astmalı uşaqlarda tutmalar zamanı qanda E, A və C vitaminlərinin miqdarı azalır. Bu zaman vitamin E-nin qəbulu immun göstəriciləri normallaşdırır. Nikotin turşusu- Bu vitaminin defisiti zamanı orqanizmin infeksiyalara qarşı davamlılığı aşağı düşür. Sübut olunmuşdur ki, nikotinamid autoimmun reaksiya mərhələsində 1-ci tip şəkərli diabetin inkişafını ləngidir. Gördüyümüz kimi, allergiya müxtəlif səbəblərdən meydana gələ bilər. Düzdür allergiyanı həkim müalicə etsə də xəstəliyin əmələ gəlmə səbəbini anlamaq, onun müalicəsində kömək edə bilər.
Mövsümi allergiyalar
Mövsümi allergiyalar təbiətdə baş verən dəyişikliklərlə əlaqədar yaranır. Misal üçün demək olar ki, yaz fəslində baş verən allergiyalar mart ayının əvvəllərində ağacların tozlanması nəticəsində başlayır və may ayının axirı iyunun əvvəllərinə kimi davam edir. İyul və avqust aylarında isə ambroziya və alaq otlarının səbəb olduğu allergiyalar ön plana çıxır.
Allergiya simptomları əsasən özünü burun, boğaz və gözlərdə göstərir. Allergiyanın ilkin əlamətləri:
- Burnun axması
- Gözlərin acışması və sulanması
- Tez-tez asqırmaq
- Dərinin qızarması və qaşınması
- Başağrısı
- Çətinləşən nəfəs almalar, təngnəfəslik.
Mənbə
- "Alerji". 2022-08-04 tarixində . İstifadə tarixi: 2021-03-17.
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Allergiya etraf muhitin allergen adlandirilan bezi faktorlarinin kimyevi maddelerin mikroorqanizmlerin ve onlarin heyat fealiyyeti mehsullarinin qida maddelerinin ve s tesiri ile elaqedar orqanizmin qeyri adi qabariq cavab reaksiyasidir AllergiyaXBT 10 T78 4XBT 10 KM T78 40XBT 9 995 3DiseasesDB 33481MedlinePlus 000812eMedicine med 1101 MeSH D006967 Vikianbarda elaqeli mediafayllar Alimlerin tedqiqatlarina esasen planetimizin her yeddi adamindan biri allergiyaya ducardir basqa sozle gundelik heyatda rast gelinen her hansi bir tesire qarsi yuksek hissiyata malikdir En cox yayilmis tesiredici amiller qida mehsullari bitki menseli tozcuqlar ve ev tozudur Bununla yanasi yuzlerce diger allergen adlandirilan amiller movcuddur ki bunlara deri memulatlari heyvan yunu kepek qus leleyi dermanlar bezi bitki yaglari gunes suasi aiddir Allergenlerin orqanizme daxil olma yollari muxtelifdir Meselen onlar orqanizme deriden teneffus ve qida yollari vasitesile kecirler Allergiyanin 2021 07 09 at the Wayback Machine fizioloji mexanizmi orqanizmde antitelin emele gelmesine esaslanir Bu da hessasligin artmasina ve ya azalmasina getirib cixarir Allergiya selikli qisalarin guclu qiciqlanmasi deri sepkileri umumi zeiflikle ozunu buruze verir Bronxial astma kimi agir xesteliyin esasinda allergiya dayanir Allergiya orqanizmin her hansi maddeye qarsi yuksek hessasligi reaksiyasidir Bu immun sisteminin patalogiyasidir Allergik xesteliklere pollinoz allergik rinit bronxial astma atopik bronxial astma qida allergiyasi ve derman allergiyasi aiddir Pollinoz bitki tozu allergiyasi demekdir Bezi agaclara otlara gullere ciceklere qarsi insanin nefes yollarinda bas veren allergik reaksiyadir Buna fesli xestelik de deyilir Pollinozun elametleri ilin muxtelif fesillerinde gozlerin etrafinin burnun qasinmasi coxlu sayda asqirma burnun tutulmasi kimi ozunu gosterir Bu xestelik esasen yaz yay ve payiz aylarinda uze cixir qisda ise yox olur Hemin fesiller baslananda xestelik de yeniden bas qaldirir SEMde muxtelif tozcuqlari gorunusu Polenler en bilinen alerjenlerdendir Allergik xesteliklerin diger novu il boyu davam eden allergik rinitdir Onun toredicileri meiset allergenleri ev tozu kitab tozu meiset genecikleri ve digerleridir Bu sifetin burnun qasinmasi asqirma burun tutulmasi ve axmasi elametleri ile musayiet olunur Allergik xesteliyin basqa novu bronxial astmadir Lakin bronxial astmanin butun novleri allergik xestelik deyil Onun yalniz bir formasi atopik bronxial astma allergik bronxial astmadir Onun toredicileri bitki meiset tozlari epidermal allergenler yeni heyvan tuku kepeyi yunu tebii iqlim seraiti insanin islediyi ve ya dusduyu qoxulu muhitdir Atopik bronxial astmani toreden allergenlerden uzaqlasdiqda xestelik de yox olub gedir Butun allergik xestelikler ucun en xarakter bir elamet var allergenlerle temasda olanda xestelik bas qaldirir onlardan uzaq olduqda xesteliyin elametleri de kecib gedir Qida allergiyasi zamani muxtelif qida mehsullarindan bedende sepme qizarma sisme bogulma hallari bas verir Meyve terevez bostan bitkilerinden sitrus meyvelerinden sud bal bismis yemeklerden sirniyyat mehsullarindan ve diger qida mehsullarindan bu xesteliye tutulmaq mumkundur Toz axar Allergik xestelikler arasinda en tehlukelisi derman allergiyasidir Bu xestelik hazirda en ciddi problemlerden birine cevrilmisdir Derman allergiyasi deride bas veren sepki ve qizarmadan tutmus bogulma ve olum hallarina qeder en agir fesadlar torede bilir Bu xestelik esasen hekimin teyinati olmadan ozbasina derman qebul edildiyi orqanizmde diger xestelikler oldugu halda ve onlar nezere alinmadan hebler qebul edildiyi zaman bas verir Bele vaxtda xeste anofilaktik sok veziyyetine duserek ole de biler Derman allergiyasini yaradan bir sebeb de ehalinin heddinden artiq derman qebul etmesidir Uzun illerin allerqoloqu kimi meslehetim odur ki ehali imkan daxilinde dermanlardan uzaq olsun Umumiyyetle allergik xestelikler ilin butun fesillerinde bas vere biler Lakin bezi novleri fesli xarakter dasidigindan esasen yaz yay ve payiz aylarinda ozunu daha qabariq gosterir Qida allergiyasina tutulmalar meyve terevezin bol oldugu yay aylarinda daha cox olur Her kes hansi meyvenin terevez bostan bitkisinin ona allergiya verdiyini bilmeli ve onu qebul etmemelidir Bezen ehali muxtelif sebeblerden deride bas veren her hansi sisme sepme ve qizarmani allergiya hesab edir Bu allergiyani heddinden artiq sisirtmekdir Deri xesteliklerinin 90 faizi o cumleden qoturluq fotodermatoz da qasinma verir Meselen yayda gunun ultrabenovseyi sualari bedenin aciq yerlerine deyerek onu qiciqlandirir ve bu zaman sepki qizarma ve qasinma bas verir Bu allergiya deyil deri xesteliyi olan fotodermatozdur Bele hallar bas vererken ozbasina derman qebul etmekden uzaq olmaq ve hekime muraciet etmek lazimdir Yalniz hekimin qoydugu duzgun diaqnoz ve ona munasib teyin etdiyi mualice neticesinde saglamliginizi berpa ede bilersiniz Allergiya orqanizmin allergen adlanan etraf muhitdeki bezi faktorlara kimyevi maddelere mikroblara ve onlarin heyat fealiyyetinin mehsullarina qida mehsullarina qarsi yuksek hessasligidir Allergiyanin fizioloji mexanizmi orqanizmde antitelin emele gelmesine esaslanir Bu da hessasligin artmasina ve ya azalmasina getirib cixarir Allergiya selikli qisalarin guclu qiciqlanmasi deri sepkileri umumi zeiflikle ozunu buruze verir Bu immun sisteminin patologiyasidir Bu termini ilk defe 1906 ci ilde Avstriali pediatr Pirke isletmisdir Allergik xesteliklere pollinoz allergik rinit bronxial astma atopik bronxial astma qida allergiyasi ve derman allergiyasi aiddir Pollinoz bitki tozu allergiyasi demekdir Bezi agaclara otlara gullere ciceklere qarsi insanin nefes yollarinda bas veren allergik reaksiyadir Buna fesli xestelik de deyilir Pollinozun elametleri ilin muxtelif fesillerinde gozlerin etrafinin burnun qasinmasi coxlu sayda asqirma burnun tutulmasi kimi ozunu gosterir Bu xestelik esasen yaz yay ve payiz aylarinda uze cixir qisda ise yox olur Hemin fesiller baslananda xestelik de yeniden baslayir Allergik xesteliklerin diger novu il boyu davam eden allergik rinitdir Onun toredicileri meiset allergenleri ev tozu kitab tozu meiset genecikleri ve digerleridir Bu sifetin burnun qasinmasi asqirma burun tutulmasi ve axmasi elametleri ile musayiet olunur Bronxial astma kimi agir xesteliyin esasinda da allergiya dayanir Lakin bronxial astmanin butun novleri allergik xestelik deyil Onun yalniz bir formasi atopik bronxial astma allergik bronxial astmadir Onun toredicileri bitki meiset tozlari epidermal allergenler yeni heyvan tuku kepeyi yunu tebii iqlim seraiti insanin islediyi ve ya dusduyu qorxulu muhitdir Atopik bronxial astmani toreden allergenlerden uzaqlasdiqda xestelik de yox olub gedir Butun allergik xestelikler ucun en xarakter bir elamet var allergenlerle temasda olanda xestelik bas qaldirir onlardan uzaq olduqda xesteliyin elametleri de kecib gedir Qida allergiyasi zamani muxtelif qida mehsullarindan bedende sepme qizarma sisme bogulma hallari bas verir Meyve terevez bostan bitkilerinden sitrus meyvelerinden sud bal bismis yemeklerden sirniyyat mehsullarindan ve diger qida mehsullarindan bu xesteliye tutulmaq mumkundur Allergik xestelikler arasinda en tehlukelisi derman allergiyasidir Bu xestelik hazirda en ciddi problemlerden birine cevrilmisdir Derman allergiyasi deride bas veren sepki ve qizarmadan tutmus bogulma ve olum hallarina qeder en agir fesadlar torede bilir Bu xestelik esasen hekimin teyinati olmadan ozbasina derman qebul edildiyi orqanizmde diger xestelikler oldugu halda ve onlar nezere alinmadan hebler qebul edildiyi zaman bas verir Bele vaxtda xeste anofilaktik sok veziyyetine duserek ole de biler Derman allergiyasini yaradan bir sebeb de ehalinin heddinden artiq derman qebul etmesidir Umumiyyetle allergik xestelikler ilin butun fesillerinde bas vere biler Lakin bezi novleri fesli xarakter dasidigindan esasen yaz yay ve payiz aylarinda ozunu daha qabariq gosterir Qida allergiyasina tutulmalar meyve terevezin bol oldugu yay aylarinda daha cox olur Her kes hansi meyvenin terevez bostan bitkisinin ona allergiya verdiyini bilmeli ve onu qebul etmemelidir Bezen ehali muxtelif sebeblerden deride bas veren her hansi sisme sepme ve qizarmani allergiya hesab edir Bu allergiyani heddinden artiq sisirtmekdir Deri xesteliklerinin 90 faizi o cumleden qoturluq fotodermatoz da qasinma verir Meselen yayda gunun ultrabenovseyi sualari bedenin asiq yerlerine deyerek onu qiciqlandirir ve bu zaman sepki qizarma ve qasinma bas verir Bu allergiya deyil deri xesteliyi olan fotodermatozdur Bele hallar bas vererken ozbasina derman qebul etmekden uzaq olmaq ve hekime muraciet etmek lazimdir Allergiyanin emele gelmesinin ve ondan qurtulmagin bir cox yollari var Bunlara aiddir Immunitetin sehvi Immun sistemi orqanizmi etraf muhitin tesirinden ve orqanizmde emele gelen yad nesilli madde ve huceyrelerden qoruyaraq en muhum vezifeni yerine yetirir Immunitetin qoruyucu mexanizmi cox murekkebdir O orqanizmin qoruyucusu olan antitel istehsal edir Antitelin vezifesi orqanizme soxulan yad cisimleri neytrallasdirmaqdir Teoretik olaraq her bir immun reaksiya ugurlu neticelenmelidir Amma bezen immun sistemi oz selahiyyetlerini artiraraq idareni itirir Bu zaman o tam zerersiz cisimlere potensial tehlukeli kimi reaksiya verir Allergik xestelikler orqanizmin xarici muhit amillerine qarsi hiperreaksiyasidir Psixoloji moment Psixoloqlar bele bir fikir ireli sururler ki immun sistemi sinir ve endokrin sistemle six elaqedardir Onlar fikirleri ve fizioloji reaksiyalari dasiyaraq birge tesir gosterir Psixoloqlarin dediyine gore allergiya sebebsiz qorxudur Normada immunitet ancaq orqanizmin dusmenlerine meselen virus ve bakteriyalara qarsi mubarize aparmalidir Amma immun sistemin isi pozularsa o orqanizm ucun tam zerersiz maddelere bele keskin reaksiya verir Her hansi bir stressden sonra immun sistemin isi pozula biler Hetta Amerikan psixoloqlari subut etmisler ki gelecek ana hamilelik zamani emosional gerginlik altinda olursa 80 usaq allergik olur Boyuk yaslarda strese qarsi reaksiya olaraq tez tez allergiyaya rast gelinir Bezi tibb iscileri allergiyanin ve bronxial astmanin bele genis yayilmasinin sebebini ekologiyanin bu derecede korlanmasinda gorur Vitaminlerin catismamazligi Orqanizmin yeterince xeyirli qidalandirici mehsullar qebul etmemesi de allergik reaksiyalara sebeb ola biler Bunlara esas vitaminler ve mikroelementler aiddir Vitamin A immuniteti mohkemlendirerek infeksion xesteliklere qarsi hemcinin qrip angina bronxite qarsi davamliligini artirir Aparilan tecrubelerden mekum olmusdur ki vitamin A nin istifadesi hetta agir allergik reaksiyalarda komek edir Vitamin B6 Ehalinin boyuk hissesinde bu vitamine telebat normaya normaya uygun deyil Bu vitamin antitel emele getiren fermentleri aktivlesdirir Vitamin B5 Autoimmun prosesler zamani iltihab eleyhine tesir gosterir Onu deride tezahur eden allergiyalar zamani hessas deriler ucun kremlerin ve melhemlerin terkibinde istifade edirler Vitamin C Diger antioksidantlarin tesirini guclendiren antioksidantdir Alimlerin reyine gore bu vitamini qebul eden insanlar vitamin C defisitlilere nisbeten daha uzun omurlu olurlar Vitamin E Qida allergiyalari zamani immun funksiyanin pozulmasinda meslehet gorulur Bronxial astmali usaqlarda tutmalar zamani qanda E A ve C vitaminlerinin miqdari azalir Bu zaman vitamin E nin qebulu immun gostericileri normallasdirir Nikotin tursusu Bu vitaminin defisiti zamani orqanizmin infeksiyalara qarsi davamliligi asagi dusur Subut olunmusdur ki nikotinamid autoimmun reaksiya merhelesinde 1 ci tip sekerli diabetin inkisafini lengidir Gorduyumuz kimi allergiya muxtelif sebeblerden meydana gele biler Duzdur allergiyani hekim mualice etse de xesteliyin emele gelme sebebini anlamaq onun mualicesinde komek ede biler Movsumi allergiyalarMovsumi allergiyalar tebietde bas veren deyisikliklerle elaqedar yaranir Misal ucun demek olar ki yaz feslinde bas veren allergiyalar mart ayinin evvellerinde agaclarin tozlanmasi neticesinde baslayir ve may ayinin axiri iyunun evvellerine kimi davam edir Iyul ve avqust aylarinda ise ambroziya ve alaq otlarinin sebeb oldugu allergiyalar on plana cixir Allergiya simptomlari esasen ozunu burun bogaz ve gozlerde gosterir Allergiyanin ilkin elametleri Burnun axmasi Gozlerin acismasi ve sulanmasi Tez tez asqirmaq Derinin qizarmasi ve qasinmasi Basagrisi Cetinlesen nefes almalar tengnefeslik Menbe Alerji 2022 08 04 tarixinde Istifade tarixi 2021 03 17