Mithas Turan (Aleksandr Yakovleviç Çerpakov, rus. Александр Яковлевич Черпаков; 21 iyun 1929, Xakasiya dairəsi[d], Sibir diyarı[d] – 1992, Xakasiya) — Xakas yazıçısı, dramaturqu və publisisti, SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü
Aleksandr Yakovleviç Çerpakov | |
---|---|
![]() | |
Təxəllüsü | Mithas Turan |
Doğum tarixi | 21 iyun 1929 |
Doğum yeri | Murza ulusu, Askiz rayonu, Xakasiya |
Vəfat tarixi | |
Vəfat yeri | Abakan, Xakasiya |
Milliyyəti | xakas türkü |
Təhsili | Abakan Dövlət Pedaqoji İnstitutu |
Fəaliyyəti | yazıçı, dramaturq, jurnalist |
Fəaliyyət illəri | 1957-1992 |
Əsərlərinin dili | Xakas dili |
Janrlar | hekayə, povest[d], dram |
Həyatı
Əsl adı Aleksandr Yakovleviç Çerpakov olan Mithas Turan 21 iyun 1929-cu ildə Xakasiya Respublikasının indiki Askiz rayonunun Murza ulusunda anadan olmuşdur. Gələcək yazıçının uşaqlıq və gənclik illəri Yuxarı Askiz qəsəbəsində keçmişdir. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Abakan Dövlət Pedaqoji İnstitutunda qiyabi təhsil almışdır. Universiteti bitirdikdən sonra bir müddət müəllimlik etmiş, daha sonra "Xakasiya zəhmətkeşləri" ("Хакасский труженик") qəzetində çalışmışdır. 1968-ci ildən ömrünün sonuna qədər "Lenin yolu" ("Ленин чолы") qəzetlərində jurnalist işləmişdir. SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü seçilmişdir.
6 may 1992-ci ildə Abakanda vəfat etmişdir.
Yaradıcılığı
Mithas Turanın ilk hekayəsi 1957-ci ildə "Xızıl aal" ("Хызыл аал") qəzetində dərc olunmuşdur. O ilk bədii yazılarını yerli qəzetlərdə və "Sibir işıqları", "Yenisey", "Nov" və başqa ədəbi almanaxlarında nəşr etdirmişdir. Mithas Turanın ilk bədii toplusu 1972-ci ildə "Sayalbaan sürmester" adı ilə yayınlanmışdır, 1984-cü ildə isə onun ikinci hekayələr toplusu olan "Həyat yollarında" ("Çurtas çollarınca") kitabı nəşr olunmuşdur. Yazıçının hekayələrinin əsas mövzuları insanın daxili-mənəvi dünyası, xakas xalqının adət-ənənələri, qadınların taleyi ilə bağlıdır. Mithas Turanın əsas əsərlərindən biri də İkinci Dünya savaşı illərində arxa cəbhədə işləyənlərin həyatından bəhs edən "Kamat" dramıdır. Əsər 1980-ci illərdə rejissor V. İ. İvandayev tərəfindən Xakasiya Dram Teatrında uğurla tamaşaya qoyulmuşdur. Yazıçının "Budaqlı qovaq" ("Пай тирек") povesti də xakas oxucuları arasında şöhrət tapmışdır.
Əsərləri
- Сайалбаан сурместер : hekayə. Тайна Чити Хыса , Абакан: Хакасское отд-ние Красноярского кн. изд-ва, 1972, 32 c.
- Пай тирек. Xakas dilində povest / М. Туран. – Абакан: Хак. издат., 1981. – 112 с.
- Чуртас чолларынча. Xakas dilində hekayələr toplusu / М. Туран. – Абакан:Хакасское отделение Красноярского книжного издательства, 1984. –151 с.
- Тиректер / М. Туран // Чуртас чолларынча. Xakas dilində hekayələr toplusu. – Абакан: Хакасское отделение Красноярского книжного издательства, 1984
- Tигір хурлығ чирим : чоохтар чыындызы. Радужная земля моя: очерки, Абакан: Дом литераторов Хакасии, 2019, 165 c.
- Пай тирек. Xakas dilində povest [audio kitab], Q. Sultrekovun ifasında, Yazılış forması MP3, Abakan: 2020 [1]
Ədəbiyyat
- Майнагашева Н.С. Национальный образ мира в творчестве Митхаса Турана, Международный научно-исследовательский журнал, 2016 ▪ № 12 (54) ▪ Часть 2 ▪ Декабрь, c.50–54
- Карамашева В.А. Творчество хакасских писателей. Учебное пособие. – Абакан: Хакасское кн.изд-во, 2011
- Карамашева, В.А. Эволюция хакасского рассказа. – Абакан: Издательство ХГУ им.Н.Ф.Катанова, 2004
- Карамашева В.А. Становление хак.прозы: жанр, проблематика, характер. — Абакан: Издательство ХГУ им.Н.Ф.Катанова, 1996
- Очерки истории хакасской советской литературы / отв. ред. К.Ф.Антошин. – Абакан: Хак. отд-ние Красноярского кн. изд-ва, 1985
- Торокова Анастасия Эдуардовна. Роль свадебных мотивов в хакасской прозе // Наука через призму времени.-2018.-№ 4 (13).
İstinadlar
- "Александр Яковлевич Черпаков". 2021-04-17 tarixində . İstifadə tarixi: 2021-04-15.
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Mithas Turan Aleksandr Yakovlevic Cerpakov rus Aleksandr Yakovlevich Cherpakov 21 iyun 1929 Xakasiya dairesi d Sibir diyari d 1992 Xakasiya Xakas yazicisi dramaturqu ve publisisti SSRI Yazicilar Ittifaqinin uzvuAleksandr Yakovlevic CerpakovTexellusu Mithas TuranDogum tarixi 21 iyun 1929 1929 06 21 Dogum yeri Murza ulusu Askiz rayonu XakasiyaVefat tarixi 6 may 1992Vefat yeri Abakan XakasiyaMilliyyeti xakas turkuTehsili Abakan Dovlet Pedaqoji InstitutuFealiyyeti yazici dramaturq jurnalistFealiyyet illeri 1957 1992Eserlerinin dili Xakas diliJanrlar hekaye povest d dramHeyatiEsl adi Aleksandr Yakovlevic Cerpakov olan Mithas Turan 21 iyun 1929 cu ilde Xakasiya Respublikasinin indiki Askiz rayonunun Murza ulusunda anadan olmusdur Gelecek yazicinin usaqliq ve genclik illeri Yuxari Askiz qesebesinde kecmisdir Orta mektebi bitirdikden sonra Abakan Dovlet Pedaqoji Institutunda qiyabi tehsil almisdir Universiteti bitirdikden sonra bir muddet muellimlik etmis daha sonra Xakasiya zehmetkesleri Hakasskij truzhenik qezetinde calismisdir 1968 ci ilden omrunun sonuna qeder Lenin yolu Lenin choly qezetlerinde jurnalist islemisdir SSRI Yazicilar Ittifaqinin uzvu secilmisdir 6 may 1992 ci ilde Abakanda vefat etmisdir YaradiciligiMithas Turanin ilk hekayesi 1957 ci ilde Xizil aal Hyzyl aal qezetinde derc olunmusdur O ilk bedii yazilarini yerli qezetlerde ve Sibir isiqlari Yenisey Nov ve basqa edebi almanaxlarinda nesr etdirmisdir Mithas Turanin ilk bedii toplusu 1972 ci ilde Sayalbaan surmester adi ile yayinlanmisdir 1984 cu ilde ise onun ikinci hekayeler toplusu olan Heyat yollarinda Curtas collarinca kitabi nesr olunmusdur Yazicinin hekayelerinin esas movzulari insanin daxili menevi dunyasi xakas xalqinin adet eneneleri qadinlarin taleyi ile baglidir Mithas Turanin esas eserlerinden biri de Ikinci Dunya savasi illerinde arxa cebhede isleyenlerin heyatindan behs eden Kamat dramidir Eser 1980 ci illerde rejissor V I Ivandayev terefinden Xakasiya Dram Teatrinda ugurla tamasaya qoyulmusdur Yazicinin Budaqli qovaq Paj tirek povesti de xakas oxuculari arasinda sohret tapmisdir EserleriSajalbaan surmester hekaye Tajna Chiti Hysa Abakan Hakasskoe otd nie Krasnoyarskogo kn izd va 1972 32 c Paj tirek Xakas dilinde povest M Turan Abakan Hak izdat 1981 112 s Churtas chollaryncha Xakas dilinde hekayeler toplusu M Turan Abakan Hakasskoe otdelenie Krasnoyarskogo knizhnogo izdatelstva 1984 151 s Tirekter M Turan Churtas chollaryncha Xakas dilinde hekayeler toplusu Abakan Hakasskoe otdelenie Krasnoyarskogo knizhnogo izdatelstva 1984 Tigir hurlyg chirim choohtar chyyndyzy Raduzhnaya zemlya moya ocherki Abakan Dom literatorov Hakasii 2019 165 c Paj tirek Xakas dilinde povest audio kitab Q Sultrekovun ifasinda Yazilis formasi MP3 Abakan 2020 1 EdebiyyatMajnagasheva N S Nacionalnyj obraz mira v tvorchestve Mithasa Turana Mezhdunarodnyj nauchno issledovatelskij zhurnal 2016 12 54 Chast 2 Dekabr c 50 54 Karamasheva V A Tvorchestvo hakasskih pisatelej Uchebnoe posobie Abakan Hakasskoe kn izd vo 2011 Karamasheva V A Evolyuciya hakasskogo rasskaza Abakan Izdatelstvo HGU im N F Katanova 2004 Karamasheva V A Stanovlenie hak prozy zhanr problematika harakter Abakan Izdatelstvo HGU im N F Katanova 1996 Ocherki istorii hakasskoj sovetskoj literatury otv red K F Antoshin Abakan Hak otd nie Krasnoyarskogo kn izd va 1985 Torokova Anastasiya Eduardovna Rol svadebnyh motivov v hakasskoj proze Nauka cherez prizmu vremeni 2018 4 13 Istinadlar Aleksandr Yakovlevich Cherpakov 2021 04 17 tarixinde Istifade tarixi 2021 04 15