Bu məqaləni lazımdır. |
-Takelajçı (hollad dilində takelage — gəmi ləvazimatlarıdır: burazlar, zəncirlər, millər (çubuqlar), vantlar, ştanqlar, şkotlar)---
-Sex və sahə rəisi,usta, briqadir və kran maşinisti bilməlidirlər ki, yüklərin ilməklənməsinə yaşı 18 ildən az olmayan, tibbi yoxlamadan keçmiş, ilməçi və ya takelajçı ixtisasını öyrənmiş, attestasiyadan keçmiş, əməyin mühafizəsi və təhlükəsizlik texnikası qaydalarını öyrənmiş, biliyi yoxlanılmış əlində takelajçı vəsiqəsi olan şəxslər buraxılır.
Yükqaldırıcı və nəqledici maşınlar ağır əl əməyini mexanikləşdirməklə yanaşı, istehsalın məhsuldarlığını xeyli artırır. Təyinatına və konstruksiyasına görə yükqaldırıcı-nəqledici maşınların müxtəlif növləri vardır. Buraya əsasən periodik işləyən yükqaldırıcı maşın və mexanizmlər, fasiləsiz işləyən nəqledici maşınlar və qurğular daxildir. Müasir avtomatlaşdırılmış tex-noloji axın xətlərinin istehsalatda geniş yükqaldırıcı və nəqledici maşınları köməkçi quruluşlardan istehsalın əsas göstəricilərini müəyyənləşdirən başlıca amillərə çevrilmişdir. Yükqaldırıcı və nəqledici avadanlığın düzgün seçilməsi istehsalın normal və yüksək məhsuldarlıqla işləməsini təmin edən əsas cəhətlərdən biridir. Manipulyatorların və robotların istehsalatda tətbiqi isə müasir elmi-texniki tərəqqinin çox böyük nailiyyətidir.
Yükqaldırıcı maşınlar yükün qaldırılması və nəql edilməsində işlədilir. Bu maşınlarda işçi gedişdən sonra həmişə boş gediş də olur. Odur ki, yükqaldırıcı maşınlar nəqliyyat maşınlarından fərqli olaraq fasilə ilə işləyən maşınlar qrupuna aiddir. İşçi gediş dedikdə, yükün qaldırılması və nəql edilməsi, boş gediş dedikdə isə sonrakı yükü qaldırmaq üçün əks gediş nəzərdə tutulur.
Təyinatına görə əsas və köməkçi yükqaldırıcı maşınlar vardır. Köməkçi yükqaldırıcı maşınlara domkrat və bucurqadlar aiddir. Köməkçi yükqaldırıcı maşınlar əsasən quraşdırma və təmir işlərində tətbiq olunur. Əsas yükqaldırıcı maşınlara isə qaldırıcılar və kranlar aiddir. Qaldırıcılarda yükdaşıyan yığım vahidinin ancaq bir növ (aşağı-yuxarı) hərəkəti vardır. Qazma qurğusunu buna misal göstərmək olar. Belə qurğular həm stasionar və həm də hərəkət edən platforma və gəmilərdə quraşdırılır. Təsərrüfat işlərində çəngəlli qaldırıcılar geniş tətbiq edilir.
Kranlar ─ bir neçə mexanizmdən ibarət olan mürəkkəb maşınlardır. Onlarda qaldırılan yük ikiüç istiqamətdə yerini dəyişə bilər. Onlarda yük aşağıdakı hərəkətlərdə olur:
1) şaquli istiqamətdə qalxma və enmə
2) şaquli ox ətrafında dönmə
3) yüklə kranın dönmə oxuna qədər olan məsafənin (qolun) dəyişdirilməsi.
Bu hərəkətlər yükqaldırıcını (kranı və ya arabacığı) hərəkət etdirən, döndərən və aşırımını dəyişən mexanizmlərdən birinin tətbiqi ilə icra edilir.
Yükə verilən hərəkətin xarakterindən və xidmət sahəsinin formasından asılı olaraq kranlar konsol və aşırımlı konstruksiyalı olur. Kranların aşağıdakı növləri çox yayılmışdır: stasionar dönən konsol, maçtalı, portal, qülləli, pnevmoçarxlı, kanat intiqallı, hidravlik və tırtıllı, körpülü, hörgüclü, çalovlu və xüsusi təyinatlı (quraşdırıcı, qreyferli və s.) kranlar.
![image](https://www.wikimedia.az-az.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraW1lZGlhLmF6LWF6Lm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgyTHpaa0wwUmxkR0ZwYkhOZmIyWmZjbWxuTG1wd1p5OHhOVEJ3ZUMxRVpYUmhhV3h6WDI5bVgzSnBaeTVxY0djPS5qcGc=.jpg)
Konstruksiyaya görə yükqaldıran kranlar aşağıdakı növlərə bölür:
- qolular, hansılarda ki, yüktutan orqan qola və ya arabaya asılmışdır (qülləli, avtomobil, pnevmatik çarxlı, tırtıllı, dəmir yolu, boru düzən, maçta, kansol, divar kranlarının və kran-manipulyatorların qolu ilə yerini dəyişir;
- körpülü, hansılarda ki, yüktutan orqan yük arabasına və ya tala asılmışdır, körpü ilə hərəkət edir(körpülü, çatmalı, yarımçatmalı);
- kabellilər, hansılarda ki, yüktutan orqan iki dayaqda bərkidilmiş kanatlar üzrə yerini dəyişdirən yük arabasına asılmışdır(kabellər, kabel-körpülər).
Yükqaldıran kranlar həmçinin bölünürlər:
- yüktutan orqan görünüşünə görə(qarmaqlar, qreyferlilər, maqnitlər, millilər, tökmələr, traverslər, kopyorlar, bərkitmələr, konteynerlər və başqaları);
-yerdəyişmənin imkanlarına görə (stasionarlar, özüqaldıranlar, yeri dəyişdirilə bilənlər, daşına bilənlər, qoşmalar, özüyeriyənlər);
-hərəkət qurğusunun növünə görə (tırtıllı gedişdə, təkərli gedişdə, avtomobillər, pnevmatik çarx, relslər, dəmir yolları, addımlayanlar, xüsusi avtomobil növlü şassidə və üzənlər);
-ötürmə növünə görə (əl ilə, elektriklə, mexanika ilə, hidravlika ilə, uyğunlaşdırılmışlar, pnevmatiklər).
Yükqaldıran kranların ağıdakı əsas parametrlərə malikdir
-Kranın yükqaldırma qabiliyyəti (Q, t) — çıxarılan yüktutan tərtibatın çəkisi daxil olmaqla, verilmiş iş rejimində kranın yük qaldırmasına hesablanmış, ən çox qaldırılan mümkün yükdür.
-Uçuş (L, m) — kranın dönüş hissəsinin fırlanma oxundan yüktutan orqanın şaqulioxuna qədər məsafədir.
- Yükün anı (M, t*m) — uçuşun və ona uyğun olan yükqaldırma qabiliyyətinin ölçüsüdür:
M= QL.
-Qalxmanın hündürlüyü — Döşəmənin horizontal səviyyəsindən yuxarı vəziyyətdəolan yüktutan orqana qədər məsafədir.
-Endirmənin dərinliyi — kranın dayanacağının səviyyəsindən aşağı işçi vəziyyətdə olanda yüktutan orqana qədər məsafədir, (o işçi vəziyyətdə 5 m bərabər).
-Yükün (endirməsinin) qalxmasının sürəti — təyin edilmiş işçi rejimində yükün şaquliyerdəyişməsinin sürətidir.
-Kranın (arabanın) təyin edilmiş rejimində hərəkətinin sürəti.
Kranın əsas parametrləri onun pasportunda göstərilir və krançılar, ilməkcilər və takelajçılar üçün istehsalat təlimatlarında öz əksini tapmalıdır.
Tərtib etdi : Əlihəsən İbrahimov
Tərtib etdi : Oktay Şəfiyev
Xahiş olunur mövzuda redaktə etməyin !
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Bu meqaleni vikilesdirmek lazimdir Lutfen meqaleni umumvikipediya ve redakte qaydalarina uygun sekilde tertib edin Takelajci hollad dilinde takelage gemi levazimatlaridir burazlar zencirler miller cubuqlar vantlar stanqlar skotlar Sex ve sahe reisi usta briqadir ve kran masinisti bilmelidirler ki yuklerin ilmeklenmesine yasi 18 ilden az olmayan tibbi yoxlamadan kecmis ilmeci ve ya takelajci ixtisasini oyrenmis attestasiyadan kecmis emeyin muhafizesi ve tehlukesizlik texnikasi qaydalarini oyrenmis biliyi yoxlanilmis elinde takelajci vesiqesi olan sexsler buraxilir Yukqaldirici ve neqledici masinlar agir el emeyini mexaniklesdirmekle yanasi istehsalin mehsuldarligini xeyli artirir Teyinatina ve konstruksiyasina gore yukqaldirici neqledici masinlarin muxtelif novleri vardir Buraya esasen periodik isleyen yukqaldirici masin ve mexanizmler fasilesiz isleyen neqledici masinlar ve qurgular daxildir Muasir avtomatlasdirilmis tex noloji axin xetlerinin istehsalatda genis yukqaldirici ve neqledici masinlari komekci quruluslardan istehsalin esas gostericilerini mueyyenlesdiren baslica amillere cevrilmisdir Yukqaldirici ve neqledici avadanligin duzgun secilmesi istehsalin normal ve yuksek mehsuldarliqla islemesini temin eden esas cehetlerden biridir Manipulyatorlarin ve robotlarin istehsalatda tetbiqi ise muasir elmi texniki tereqqinin cox boyuk nailiyyetidir Yukqaldirici masinlar yukun qaldirilmasi ve neql edilmesinde isledilir Bu masinlarda isci gedisden sonra hemise bos gedis de olur Odur ki yukqaldirici masinlar neqliyyat masinlarindan ferqli olaraq fasile ile isleyen masinlar qrupuna aiddir Isci gedis dedikde yukun qaldirilmasi ve neql edilmesi bos gedis dedikde ise sonraki yuku qaldirmaq ucun eks gedis nezerde tutulur Teyinatina gore esas ve komekci yukqaldirici masinlar vardir Komekci yukqaldirici masinlara domkrat ve bucurqadlar aiddir Komekci yukqaldirici masinlar esasen qurasdirma ve temir islerinde tetbiq olunur Esas yukqaldirici masinlara ise qaldiricilar ve kranlar aiddir Qaldiricilarda yukdasiyan yigim vahidinin ancaq bir nov asagi yuxari hereketi vardir Qazma qurgusunu buna misal gostermek olar Bele qurgular hem stasionar ve hem de hereket eden platforma ve gemilerde qurasdirilir Teserrufat islerinde cengelli qaldiricilar genis tetbiq edilir Kranlar bir nece mexanizmden ibaret olan murekkeb masinlardir Onlarda qaldirilan yuk ikiuc istiqametde yerini deyise biler Onlarda yuk asagidaki hereketlerde olur 1 saquli istiqametde qalxma ve enme 2 saquli ox etrafinda donme 3 yukle kranin donme oxuna qeder olan mesafenin qolun deyisdirilmesi Bu hereketler yukqaldiricini krani ve ya arabacigi hereket etdiren donderen ve asirimini deyisen mexanizmlerden birinin tetbiqi ile icra edilir Yuke verilen hereketin xarakterinden ve xidmet sahesinin formasindan asili olaraq kranlar konsol ve asirimli konstruksiyali olur Kranlarin asagidaki novleri cox yayilmisdir stasionar donen konsol mactali portal qulleli pnevmocarxli kanat intiqalli hidravlik ve tirtilli korpulu horguclu calovlu ve xususi teyinatli qurasdirici qreyferli ve s kranlar Takelaj hisseleri Konstruksiyaya gore yukqaldiran kranlar asagidaki novlere bolur qolular hansilarda ki yuktutan orqan qola ve ya arabaya asilmisdir qulleli avtomobil pnevmatik carxli tirtilli demir yolu boru duzen macta kansol divar kranlarinin ve kran manipulyatorlarin qolu ile yerini deyisir korpulu hansilarda ki yuktutan orqan yuk arabasina ve ya tala asilmisdir korpu ile hereket edir korpulu catmali yarimcatmali kabelliler hansilarda ki yuktutan orqan iki dayaqda berkidilmis kanatlar uzre yerini deyisdiren yuk arabasina asilmisdir kabeller kabel korpuler Yukqaldiran kranlar hemcinin bolunurler yuktutan orqan gorunusune gore qarmaqlar qreyferliler maqnitler milliler tokmeler traversler kopyorlar berkitmeler konteynerler ve basqalari yerdeyismenin imkanlarina gore stasionarlar ozuqaldiranlar yeri deyisdirile bilenler dasina bilenler qosmalar ozuyeriyenler hereket qurgusunun novune gore tirtilli gedisde tekerli gedisde avtomobiller pnevmatik carx relsler demir yollari addimlayanlar xususi avtomobil novlu sasside ve uzenler oturme novune gore el ile elektrikle mexanika ile hidravlika ile uygunlasdirilmislar pnevmatikler Yukqaldiran kranlarin agidaki esas parametrlere malikdir Kranin yukqaldirma qabiliyyeti Q t cixarilan yuktutan tertibatin cekisi daxil olmaqla verilmis is rejiminde kranin yuk qaldirmasina hesablanmis en cox qaldirilan mumkun yukdur Ucus L m kranin donus hissesinin firlanma oxundan yuktutan orqanin saqulioxuna qeder mesafedir Yukun ani M t m ucusun ve ona uygun olan yukqaldirma qabiliyyetinin olcusudur M QL Qalxmanin hundurluyu Dosemenin horizontal seviyyesinden yuxari veziyyetdeolan yuktutan orqana qeder mesafedir Endirmenin derinliyi kranin dayanacaginin seviyyesinden asagi isci veziyyetde olanda yuktutan orqana qeder mesafedir o isci veziyyetde 5 m beraber Yukun endirmesinin qalxmasinin sureti teyin edilmis isci rejiminde yukun saquliyerdeyismesinin suretidir Kranin arabanin teyin edilmis rejiminde hereketinin sureti Kranin esas parametrleri onun pasportunda gosterilir ve krancilar ilmekciler ve takelajcilar ucun istehsalat telimatlarinda oz eksini tapmalidir Tertib etdi Elihesen Ibrahimov Tertib etdi Oktay Sefiyev Xahis olunur movzuda redakte etmeyin