Xarəzm Sovet Sosialist Respublikası (qısaldılmış adları Xarəzm SSR və ya XSSR) — Xarəzm Xalq Sovet Respublikasının varis dövlətidir. Demək olar ki, bir il ərzində mövcud olmuşdur. Paytaxt Xivə şəhəri idi. Respublikanın adı Xarəzmin tarixi və coğrafi qədim bölgəsindən gəlir. Paytaxtdan əlavə ən böyük şəhərləri: Taşoğuz, Ürgənc, Köhnə Ürgənc, Turtkul, Nukus və Xoceyli.
Müttəfiq respublika | |||||
Xarəzm Sovet Sosialist Respublikası | |||||
---|---|---|---|---|---|
Хорезмская Социалистическая Советская Республика özb. خارزم شورا سوسیالیست جمهوریاتی | |||||
| |||||
Himn: Azərbaycan SSR-nin himni | |||||
| |||||
Paytaxt | Xivə | ||||
Ən böyük şəhər | Taşoğuz, Ürgənc, Köhnə Ürgənc, Turtkul, Nukus, Xoceyli | ||||
Dilləri | Özbək dili, rus dili | ||||
Rəsmi dilləri | Özbək dili Rus dili | ||||
Dövlət dini | İslam | ||||
Valyuta | SSRİ rublu | ||||
Ərazisi |
| ||||
Əhalisi |
| ||||
İdarəetmə forması |
Şimaldan Aral dənizi ilə, qərbdən və cənubdan Türkistan MSSR-nın Zakaspiysk vilayəti ilə, şərqdə Türkistan MSSR-nin Sırdərya vilayəti, cənub-şərqdə Buxara Sovet Sosialist Respublikası ilə həmsərhəd idi. Türkistan MSSR Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasının tərkibində idi.
Xarəzm Xalq Sovet Respublikası 30 oktyabr 1923-cü ildə Sovetlərin 4-cü Ümumittifaq Bolşevik Qurultayı zamanı Xarəzm Sovet Sosialist Respublikasına çevrildi. Sonra respublikanın konstitusiyası qəbul edilir. Elə həmin gün Xarəzm Sovet Sosialist Respublikası ittifaq respublikası olaraq SSRİ-yə daxil olması elan edilir Düz bir il sonra, 1924-cü il oktyabrın sonunda SSRİ-də milli-ərazi demarkasiyası başlanır və 27 oktyabrda Xarəzm Sovet Sosialist Respublikası ləğv edilir və ərazisi milliyyət əsasında yeni qurulmuş respublikalar arasında bölünür - Özbəkistan Sovet Sosialist Respublikası (Xarəzm Sovet Sosialist Respublikası ərazisinin 9% -i), Türkmənistan Sovet Sosialist Respublikası (81 %), həmçinin Qazaxıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının tərkibində olan Qaraqalpaqıstan Muxtar Vilayəti (10%) qurulur (oda öz növbəsində əvvəllər Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasının tərkibində idi).
Respublikada hakim partiya Xarəzm Kommunist Partiyası idi. Ölkə öz silahlı qüvvələrinə sahib idi. Öz valyutası Xarəzm rublu ilə yanaşı, respublikada Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası rublu və SSRİ rublu, həmçinin Xarəzm tənqəsi də daxil olmaqla pul vadidləri işlənirdi. Respublikanın iqtisadiyyatı kənd təsərrüfatına (əsasən tərəvəz və meyvə becərilməsi, düyü, pambıq və buğda becərilməsi), ipəkçiliyə, heyvandarlığa (o cümlədən, qaragül qoyunçuluğuna), balıq ovuna (Aral dənizi və Amudərya çayında), eləcə də xalq sənətkarlığına əsaslanırdı (xalçaçılıq, keramika qabları və məhsulları istehsalı kimi). Respublikanın iqtisadiyyatı Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasının tərkibində olan Türkistan MSSR-ın iqtisadiyyatı ilə sıx bağlı idi.
Xarəzm Sovet Sosialist Respublikasının rəsmi dilləri özbək və rus dilləri idi. Xarəzm Sovet Sosialist Respublikası, Xarəzm XSR kimi dünyəvi bir dövlət idi. Lakin əhalinin böyük əksəriyyəti müsəlmanlar idiki, onların böyük qismi sünni müsəlmanlar idi. Həmçinin əhalinin bir hissəsi xristianlığı (əsasən pravoslavlığı) qəbul etmişdilər. Respublikada 800 minə yaxın insan yaşayırdı. Əhalinin əsas hissəsi özbəklər idi. Bununla bərabər xeyli sayda qaraqalpaq, türkmən və qazax da yaşayırdı. Ruslar, farslar və digər milli azlıqlarda var idi.
İstinadlar
- "Провозглашение Хорезмской советской социалистической республики". 2020-01-16 tarixində . İstifadə tarixi: 2020-06-03.
- Xarəzm Sovet Sosialist Respublikası
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Xarezm Sovet Sosialist Respublikasi qisaldilmis adlari Xarezm SSR ve ya XSSR Xarezm Xalq Sovet Respublikasinin varis dovletidir Demek olar ki bir il erzinde movcud olmusdur Paytaxt Xive seheri idi Respublikanin adi Xarezmin tarixi ve cografi qedim bolgesinden gelir Paytaxtdan elave en boyuk seherleri Tasoguz Urgenc Kohne Urgenc Turtkul Nukus ve Xoceyli Muttefiq respublikaXarezm Sovet Sosialist RespublikasiHorezmskaya Socialisticheskaya Sovetskaya Respublika ozb خارزم شورا سوسیالیست جمهوریاتیBayraq GerbHimn Azerbaycan SSR nin himni source source 30 oktyabr 1923 27 oktyabr 1924Paytaxt XiveEn boyuk seher Tasoguz Urgenc Kohne Urgenc Turtkul Nukus XoceyliDilleri Ozbek dili rus diliResmi dilleri Ozbek dili Rus diliDovlet dini IslamValyuta SSRI rubluErazisi 62 000 km Ehalisi 800 000 nef 1923 Idareetme formasi Simaldan Aral denizi ile qerbden ve cenubdan Turkistan MSSR nin Zakaspiysk vilayeti ile serqde Turkistan MSSR nin Sirderya vilayeti cenub serqde Buxara Sovet Sosialist Respublikasi ile hemserhed idi Turkistan MSSR Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasinin terkibinde idi Xarezm Xalq Sovet Respublikasi 30 oktyabr 1923 cu ilde Sovetlerin 4 cu Umumittifaq Bolsevik Qurultayi zamani Xarezm Sovet Sosialist Respublikasina cevrildi Sonra respublikanin konstitusiyasi qebul edilir Ele hemin gun Xarezm Sovet Sosialist Respublikasi ittifaq respublikasi olaraq SSRI ye daxil olmasi elan edilir Duz bir il sonra 1924 cu il oktyabrin sonunda SSRI de milli erazi demarkasiyasi baslanir ve 27 oktyabrda Xarezm Sovet Sosialist Respublikasi legv edilir ve erazisi milliyyet esasinda yeni qurulmus respublikalar arasinda bolunur Ozbekistan Sovet Sosialist Respublikasi Xarezm Sovet Sosialist Respublikasi erazisinin 9 i Turkmenistan Sovet Sosialist Respublikasi 81 hemcinin Qazaxistan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasinin terkibinde olan Qaraqalpaqistan Muxtar Vilayeti 10 qurulur oda oz novbesinde evveller Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasinin terkibinde idi Respublikada hakim partiya Xarezm Kommunist Partiyasi idi Olke oz silahli quvvelerine sahib idi Oz valyutasi Xarezm rublu ile yanasi respublikada Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasi rublu ve SSRI rublu hemcinin Xarezm tenqesi de daxil olmaqla pul vadidleri islenirdi Respublikanin iqtisadiyyati kend teserrufatina esasen terevez ve meyve becerilmesi duyu pambiq ve bugda becerilmesi ipekciliye heyvandarliga o cumleden qaragul qoyunculuguna baliq ovuna Aral denizi ve Amuderya cayinda elece de xalq senetkarligina esaslanirdi xalcaciliq keramika qablari ve mehsullari istehsali kimi Respublikanin iqtisadiyyati Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasinin terkibinde olan Turkistan MSSR in iqtisadiyyati ile six bagli idi Xarezm Sovet Sosialist Respublikasinin resmi dilleri ozbek ve rus dilleri idi Xarezm Sovet Sosialist Respublikasi Xarezm XSR kimi dunyevi bir dovlet idi Lakin ehalinin boyuk ekseriyyeti muselmanlar idiki onlarin boyuk qismi sunni muselmanlar idi Hemcinin ehalinin bir hissesi xristianligi esasen pravoslavligi qebul etmisdiler Respublikada 800 mine yaxin insan yasayirdi Ehalinin esas hissesi ozbekler idi Bununla beraber xeyli sayda qaraqalpaq turkmen ve qazax da yasayirdi Ruslar farslar ve diger milli azliqlarda var idi Istinadlar Provozglashenie Horezmskoj sovetskoj socialisticheskoj respubliki 2020 01 16 tarixinde Istifade tarixi 2020 06 03 Xarezm Sovet Sosialist Respublikasi