Əmək məhsuldarlığı — əməyin səmərəliliyini xarakterizə edən göstərici.
Əmək məhsuldarlığı bir işçinin vaxt vahidində istehsal etdiyi məhsulların sayı ilə ölçülür. Tərs dəyər — əmək intensivliyi — istehsal vahidinə sərf olunan vaxtın miqdarı ilə ölçülür. Tipik olaraq, iqtisadi statistikada əmək məhsuldarlığı faktiki əmək məhsuldarlığına aiddir, lakin iqtisadi kibernetikada, xüsusən də Stefford Birin həyat qabiliyyətli sistemlər modelində faktiki və potensial əmək məhsuldarlığı anlayışları təqdim olunur. Müəssisədə dövriyyə vəsaitlərinin istifadəsinin ən mühüm göstəriciləri dövriyyə vəsaitlərinin dövriyyəsi və bir dövriyyənin vaxtı ilə bağlı normativlərdir. Dövriyyə vəsaitlərinin dövriyyəsinin sürətləndirilməsi şirkətin dövriyyə vəsaitlərinin dövriyyədən azad edilməsinə gətirib çıxarır. Əksinə, dövriyyənin ləngiməsi müəssisənin dövriyyə vəsaitlərinə tələbatının artmasına səbəb olur. Dövriyyə vəsaitlərinin dövriyyəsinin sürətləndirilməsinə aşağıdakı amillərdən istifadə etməklə nail olmaq olar: dövriyyə vəsaitlərinin artım tempi ilə müqayisədə satış həcmlərinin daha sürətli artım tempi; təchizat və satış sisteminin təkmilləşdirilməsi; məhsulların material və enerji intensivliyinin azaldılması; məhsulun keyfiyyətinin və rəqabət qabiliyyətinin yüksəldilməsi; istehsal tsiklinin müddətinin azaldılması və s.Əmək məhsuldarlığının yüksəldilməsi məhsul vahidinin istehsalına və ya vaxt vahidinə əlavə istehsal edilmiş məhsulun miqdarına əmək məsrəflərinə (iş vaxtına) qənaət deməkdir ki, bu da əmək məhsuldarlığının artmasına birbaşa təsir göstərir. istehsalın səmərəliliyi, çünki bir halda cari istehsal xərcləri “Əsas istehsalat işçilərinin əmək haqqı” maddəsi üzrə azaldılmış istehsal vahidləri, digərində isə vaxt vahidi üçün daha çox məhsul istehsal olunur.
Faktiki əmək məhsuldarlığı
![image](https://www.wikimedia.az-az.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraW1lZGlhLmF6LWF6Lm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlrTDJSbUwxQmxjbVp2Y20xaGJtTmxMbkJ1Wnk4ME1EQndlQzFRWlhKbWIzSnRZVzVqWlM1d2JtYz0ucG5n.png)
Faktiki əmək məhsuldarlığı (məhsuldarlığı) əmək intensivliyi ilə tərs mütənasibdir və düsturdan istifadə edərək birbaşa müşahidə olunan məlumatlar əsasında müəyyən edilir:
burada — verilmiş məhsul növünün ölçü vahidlərində faktiki çıxışdır,
— zaman vahidlərində canlı əməyin faktiki dəyəridir.
Mövcud əmək məhsuldarlığı
Mövcud əmək məhsuldarlığı — bütün dayanma müddətləri və gecikmələr sıfıra endirildikdə, mövcud şəraitdə (məsələn, mövcud materiallardan mövcud avadanlıqda) nə qədər məhsul istehsal oluna biləcəyini göstərən hesablanmış dəyərdir. Mövcud əmək məhsuldarlığı düsturla müəyyən edilir:
burada — cari şəraitdə verilmiş məhsul növünün ölçü vahidlərində əldə edilə bilən maksimum istehsal məhsuludur (pul çıxışı),
— cari şəraitdə minimum tələb olunan yaşayış xərcləri vaxt vahidlərində əmək (pul əmək intensivliyi).
İstinadlar
- Экономика труда: Учебник / Под ред. проф. П. Э. Шлендера и проф. Ю. П. Кокина. - М.: Юристъ, 2002. С.203
wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, tarixi, endir, indir, yukle, izlə, izle, mobil, telefon ucun, azeri, azəri, azerbaycanca, azərbaycanca, sayt, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, haqqında, haqqinda, məlumat, melumat, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar, android, ios, apple, samsung, iphone, pc, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, web, computer, komputer
Emek mehsuldarligi emeyin semereliliyini xarakterize eden gosterici Emek mehsuldarligi bir iscinin vaxt vahidinde istehsal etdiyi mehsullarin sayi ile olculur Ters deyer emek intensivliyi istehsal vahidine serf olunan vaxtin miqdari ile olculur Tipik olaraq iqtisadi statistikada emek mehsuldarligi faktiki emek mehsuldarligina aiddir lakin iqtisadi kibernetikada xususen de Stefford Birin heyat qabiliyyetli sistemler modelinde faktiki ve potensial emek mehsuldarligi anlayislari teqdim olunur Muessisede dovriyye vesaitlerinin istifadesinin en muhum gostericileri dovriyye vesaitlerinin dovriyyesi ve bir dovriyyenin vaxti ile bagli normativlerdir Dovriyye vesaitlerinin dovriyyesinin suretlendirilmesi sirketin dovriyye vesaitlerinin dovriyyeden azad edilmesine getirib cixarir Eksine dovriyyenin lengimesi muessisenin dovriyye vesaitlerine telebatinin artmasina sebeb olur Dovriyye vesaitlerinin dovriyyesinin suretlendirilmesine asagidaki amillerden istifade etmekle nail olmaq olar dovriyye vesaitlerinin artim tempi ile muqayisede satis hecmlerinin daha suretli artim tempi techizat ve satis sisteminin tekmillesdirilmesi mehsullarin material ve enerji intensivliyinin azaldilmasi mehsulun keyfiyyetinin ve reqabet qabiliyyetinin yukseldilmesi istehsal tsiklinin muddetinin azaldilmasi ve s Emek mehsuldarliginin yukseldilmesi mehsul vahidinin istehsalina ve ya vaxt vahidine elave istehsal edilmis mehsulun miqdarina emek mesreflerine is vaxtina qenaet demekdir ki bu da emek mehsuldarliginin artmasina birbasa tesir gosterir istehsalin semereliliyi cunki bir halda cari istehsal xercleri Esas istehsalat iscilerinin emek haqqi maddesi uzre azaldilmis istehsal vahidleri digerinde ise vaxt vahidi ucun daha cox mehsul istehsal olunur Faktiki emek mehsuldarligiIqtisadi kibernetikada emek mehsuldarliginin uc gostericisi Faktiki emek mehsuldarligi mehsuldarligi emek intensivliyi ile ters mutenasibdir ve dusturdan istifade ederek birbasa musahide olunan melumatlar esasinda mueyyen edilir Pfact Qfacttfact displaystyle P fact Q fact over t fact burada Qfact displaystyle Q fact verilmis mehsul novunun olcu vahidlerinde faktiki cixisdir tfact displaystyle t fact zaman vahidlerinde canli emeyin faktiki deyeridir Movcud emek mehsuldarligiMovcud emek mehsuldarligi butun dayanma muddetleri ve gecikmeler sifira endirildikde movcud seraitde meselen movcud materiallardan movcud avadanliqda ne qeder mehsul istehsal oluna bileceyini gosteren hesablanmis deyerdir Movcud emek mehsuldarligi dusturla mueyyen edilir Pcap Qcaptcap displaystyle P cap Q cap over t cap burada Qcap displaystyle Q cap cari seraitde verilmis mehsul novunun olcu vahidlerinde elde edile bilen maksimum istehsal mehsuludur pul cixisi tcap displaystyle t cap cari seraitde minimum teleb olunan yasayis xercleri vaxt vahidlerinde emek pul emek intensivliyi IstinadlarEkonomika truda Uchebnik Pod red prof P E Shlendera i prof Yu P Kokina M Yurist 2002 S 203